ไหล่ติดในผู้สูงอายุ 74 ปี เป็นมา 3 ปี รักษายังไงก็ไม่หายสักที จริง ๆ ยังมีทางดีขึ้นไหม?
หลายคนอาจรู้สึกเหมือนคุณป้าท่านหนึ่ง (ขอใช้ชื่อสมมติว่า “ป้าเดือน”) อายุ 74 ปี
ยกแขนขวาไม่ขึ้นมาหลายปีแล้ว ปวดร้าวจากหัวไหล่ลงมาแถวหน้าแขน เวลาเอื้อมไปหยิบของสูง ๆ ต้องใช้มืออีกข้างช่วย เวลาเปลี่ยนเสื้อ ใส่เสื้อชั้นใน หรือเอื้อมไปหยิบของด้านหลัง ลำบากมาก ต้องค่อย ๆ ทำทีละนิด กลางคืนบางวันเจ็บจนนอนตะแคงข้างขวาไม่ได้
ป้าเดือนคิดว่า “อายุมากแล้ว เป็นเรื่องธรรมดา” ปล่อยไว้เรื่อย ๆ จนกลายเป็นไหล่ติดเรื้อรังมากว่า 3 ปี ทั้งที่จริง ๆ แล้ว ไหล่ติดในผู้สูงอายุ ถ้ารักษาถูกวิธี ยังมีโอกาสดีขึ้นได้มาก ครับ
บทความนี้หมออยากเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่าย ว่าไหล่ติดคืออะไร ทำไมเป็นเรื้อรังได้นานหลายปี ต้องตรวจอะไรบ้าง และมีวิธีรักษาอะไรที่เหมาะกับคุณป้าอายุ 70+
ไหล่ติดคืออะไร ทำไมยิ่งปล่อยยิ่งแข็ง?
ไหล่ติด (Frozen shoulder) คือภาวะที่ เยื่อบุข้อไหล่ด้านในหนาตัว แข็ง และหดรัด รอบ ๆ หัวกระดูกต้นแขน ทำให้ข้อไหล่เคลื่อนไหวได้น้อยลง ทั้งแบบที่ “คนไข้ขยับเอง” และ “หมอช่วยขยับให้”
ต่างจากแค่กล้ามเนื้อตึงธรรมดา ตรงที่
- ยกแขนไปข้างหน้าได้ไม่สุด
- กางแขนออกข้างก็ได้น้อย
- เอื้อมมือไปด้านหลัง (เช่น แตะตะขอเสื้อชั้นใน) ยิ่งทำไม่ได้
ในผู้สูงอายุ มักไม่ได้มี “ไหล่ติดอย่างเดียว” แต่มี
- เส้นเอ็นรอบหัวไหล่เสื่อม (rotator cuff เสื่อม)
- กล้ามเนื้อสะบักอ่อนแรง
- ข้อคอเสื่อมร่วมด้วย
ทั้งหมดทำให้ปวดไหล่–ร้าวลงแขน เหมือนกรณีของคุณป้า 74 ปีที่ปวดร้าวลงหน้าแขนด้วย
ทำไมป้า 74 ปีถึงเป็นไหล่ติดเรื้องรัง 3 ปีได้?
มีหลายปัจจัยที่ทำให้ไหล่ติดอยู่นานในผู้สูงอายุ
- ตอนเริ่มปวด ไม่กล้าใช้แขน
เจ็บแล้วหยุดใช้ข้างนั้น → ข้อไม่ถูกขยับ → เยื่อบุข้อยิ่งหดรัดตัว - กลัวเจ็บ เลยไม่กล้ายืด
มีคนช่วยดึงแรงครั้งหนึ่งแล้วเจ็บมาก → จากนั้นไม่ยอมทำกายภาพอีกเลย → ข้อยิ่งแข็ง - เส้นเอ็น–กล้ามเนื้อเสื่อมตามอายุ
ทำให้ไหล่ต้องทำงานผิดท่า เช่น ใช้สะบักโก่งแทนการหมุนหัวไหล่ - มีโรคร่วม เช่น เบาหวาน หรือข้อเสื่อมอื่น ๆ
ไหล่ติดในคนเป็นเบาหวานมักเป็นมากและนานกว่าคนทั่วไป
เมื่อปล่อยให้ติดนาน 1–3 ปี พังผืดรอบข้อจะจับแน่นขึ้น ทำให้ไหล่แข็งเหมือนถูกล็อก แต่ ไม่ได้แปลว่าจะแก้ไม่ได้ เพียงแต่ต้องใช้วิธีรักษาที่เข้มข้นและเหมาะกับสภาพข้อในตอนนี้มากขึ้นครับ
อาการแบบไหนเข้าข่าย “ไหล่ติดในผู้สูงอายุ”
สำหรับคุณป้าอายุ 74 ปีที่มีไหล่ติดข้างขวา นาน 3 ปี พร้อมอาการปวดร้าวลงหน้าแขน อาการมักเป็นแบบนี้
- ยกแขนขวาได้ไม่เท่าข้างซ้าย
- กางแขนออกข้างจะรู้สึกตึงและเจ็บมาก
- เอื้อมมือไปข้างหลัง เช่น หยิบของจากกระเป๋าหลัง แทบทำไม่ได้
- ตอนเริ่มขยับจะเจ็บ แต่ถ้าขยับไปสักพักอาจดีขึ้นเล็กน้อย
- ถ้าใช้งานมาก ๆ จะปวดมากขึ้นช่วงเย็น
- บางคนตึงมากจนต้องใช้ลำตัวช่วยเอียงแทนการใช้ไหล่
ปวดร้าวลงหน้าแขน → มักเกี่ยวกับเส้นเอ็น biceps หรือเส้นเอ็นรอบไหล่ที่อักเสบร่วมด้วย
ต้องตรวจอะไรบ้างในไหล่ติดเรื้อรังของผู้สูงอายุ
หมอแนะนำว่าควรตรวจอย่างน้อย 3 ส่วนนี้
1) ตรวจร่างกายไหล่แบบละเอียด
- ขยับไหล่ไปทุกทิศทาง ดูว่าติดแค่ไหน
- คลำเส้นเอ็นรอบไหล่ ว่ามีส่วนไหนอักเสบหรือฉีก
- ดูการทำงานของสะบักว่าโก่งผิดปกติหรือไม่
2) X-ray ไหล่
- ดูว่ากระดูกหัวไหล่–เบ้าข้อมีข้อเสื่อมมากไหม
- มีหินปูนเกาะเส้นเอ็น (calcific tendinitis) หรือไม่
3) Ultrasound ไหล่
- เหมาะมากในผู้สูงอายุ เพราะไม่เจ็บ ไม่โดนรังสี
- ดูเส้นเอ็น rotator cuff, Bursa, Biceps tendon
- ดูว่ามีการฉีกขาดหรือแค่เสื่อม–อักเสบ
บางรายที่สงสัยเส้นประสาทจากคอ → อาจต้องตรวจคอเพิ่มเติมด้วย เช่น X-ray หรือ MRI
วิธีรักษาไหล่ติดเรื้อรังในผู้สูงอายุ 74 ปี
แม้เป็นมานาน 3 ปี ก็ยังมีโอกาสดีขึ้นได้มากถ้ารักษาถูกวิธี การรักษาหลัก ๆ คือ
1) กายภาพบำบัดที่ “ถูกท่า” และต่อเนื่อง
สำคัญที่สุด แต่หลายคน “ทำแล้วไม่ดีขึ้น” เพราะ
- ดัดแรงเกิน → เจ็บ → ไม่กล้ามาอีก
- ทำแค่ 2–3 ครั้งแล้วหยุด
- ไม่มีท่าการบ้านให้ทำเองที่บ้าน
หลักของกายภาพคือ
- ยืดไหล่ทีละนิด ภายในระดับที่ปวด “ทนได้”
- เสริมกล้ามเนื้อสะบัก–ไหล่ให้ทำงานประคองข้อ
- ทำทุกวัน วันละ 10–15 นาที จะดีกว่าทำครั้งเดียวหนัก ๆ
ตัวอย่างท่าที่ทำเองได้ (ถ้าแพทย์อนุญาต)
- ท่าแกว่งแขน (pendulum)
- ท่ายืดด้วยผ้าเช็ดตัว (towel stretch)
- ใช้มือดันผนังเพื่อยืดไหล่
- ใช้ไม้กวาดช่วยพาดไหล่ขึ้น–ลง
ทำทีละนิด แต่สม่ำเสมอ สำคัญที่สุดครับ
2) ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่ด้วย Ultrasound
สำหรับคุณป้าที่ปวดมาก ๆ ยกไม่ขึ้น หรือมีจุดเจ็บชัดเจนที่
- ช่วง subacromial space
- รอบ biceps tendon
- ในข้อไหล่
การฉีดสเตียรอยด์ปริมาณต่ำเข้า “ตำแหน่งที่อักเสบตรงจุด” ด้วย Ultrasound นำทาง
→ ช่วยลดอักเสบ
→ ลดปวด
→ ทำให้เริ่มกายภาพได้ง่ายขึ้น
โดยทั่วไปฉีด 1–3 ครั้ง ห่างกันเป็นเดือน ๆ ตามแพทย์เห็นสมควร
3) ยาแก้ปวด–ลดอักเสบแบบกินและทา
ควรใช้แบบระยะสั้น
- พาราเซตามอล
- NSAIDs (ถ้าไม่มีโรคไต–โรคกระเพาะ–หัวใจ)
- ยาแก้อักเสบเฉพาะที่แบบเจลทา
ช่วยให้ผ่านช่วงเจ็บได้ แล้วเน้นการฟื้นฟูด้วยการยืด–เสริมแรงแทนการพึ่งยาอย่างเดียว
4) เทคนิคขยายข้อด้วยน้ำ (Hydrodilatation)
ในกรณีที่ไหล่ติดมาก ตรวจแล้วเข้าได้กับ Frozen Shoulder ชัดเจน
สามารถใช้เทคนิค
- ฉีดน้ำ–ยาชา–สเตียรอยด์ ปริมาณพอเหมาะเข้าในข้อไหล่
→ ช่วย “ดันพังผืด” ให้ยืดออก
→ แล้วตามด้วยกายภาพทันที
เป็นวิธีที่ใช้กันมากในผู้สูงอายุ และมักช่วยให้ขยับได้ดีขึ้นเร็ว
5) ผ่าตัดส่องกล้องเปิดพังผืด (ในรายที่ล้มเหลวจากการรักษาทั้งหมด)
ใช้ในรายที่
- ไหล่ติดนานหลายปี
- รักษาทุกวิธีแล้ว ขยับได้น้อยมาก
- ชีวิตประจำวันแย่ลงอย่างชัดเจน
การส่องกล้องจะ
- ตัดพังผืดด้านใน
- ล้างข้อ
- ดูเส้นเอ็นรอบ ๆ ว่ามีส่วนไหนสมควรซ่อม
หลังผ่าตัดต้องทำกายภาพต่อเนื่อง เพราะถ้าปล่อยเฉย ๆ ไหล่จะติดใหม่ได้
การฟื้นตัวในผู้สูงอายุ 74 ปี ใช้เวลานานแค่ไหน?
โดยทั่วไป
- 4–6 สัปดาห์แรก: ถ้าฉีดยา–กายภาพอย่างถูกต้อง → ปวดลดลง เริ่มยกแขนได้ดีขึ้น
- 3 เดือน: ใช้มือทำกิจกรรมส่วนใหญ่ได้ดีขึ้น เช่น แต่งตัว หวีผม
- 6–12 เดือน: ถ้าทำต่อเนื่อง ไหล่มักคืนตัวได้ใกล้เคียงปกติในระดับอายุ
หัวใจคือ สม่ำเสมอและไม่รุนแรงเกินไป
หมอสรุปสำหรับเคสหญิงอายุ 74 ปี ไหล่ติดมา 3 ปี
- ไหล่ติดเรื้อรังในผู้สูงอายุ แม้นาน 3 ปี ก็ยังมีโอกาสดีขึ้นมาก
- ต้องแยกว่า “แค่ไหล่ติด” หรือมีเส้นเอ็นฉีก–คอเสื่อมร่วมด้วย
- รักษาหลักคือ กายภาพ + ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่
- กรณีที่รุนแรงจริง ๆ ยังมีทางเลือก Hydrodilatation หรือผ่าตัดส่องกล้อง
- ยิ่งเริ่มฟื้นฟูเร็ว โอกาสฟื้นตัวของข้อไหล่ยิ่งสูง
ถ้าคุณมีคุณแม่หรือญาติผู้ใหญ่ที่ไหล่ติดเรื้อรังมานาน อยากให้รู้ว่า ไม่จำเป็นต้องทนปวดไปตลอดชีวิต ยังมีวิธีช่วยให้กลับมาใช้มือ–ยกแขน ทำกิจวัตรได้ดีขึ้นได้ครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์
สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่
ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)
ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ไหล่ติด #ปวดไหล่ #ไหล่ติดผู้สูงอายุ #FrozenShoulder #หมอเก่ง #ปวดแขน #กายภาพบำบัด
No comments:
Post a Comment