ปวดไหล่จี๊ด ลามขึ้นคอ ลงแขน: สัญญาณเตือนจาก "เส้นเอ็นไหล่อักเสบ" ในชาวสวนยาง
ปวดไหล่จนยกแขนไม่ขึ้น… แค่เมื่อยจากการกรีดยาง หรือร่างกายกำลังประท้วง?
ลองนึกภาพตามหมอนะครับ หลายคนคงเคยเจอเหตุการณ์แบบนี้ โดยเฉพาะพี่น้องเกษตรกรชาวสวนยางที่ต้องตรากตรำทำงานหนักมานาน วันหนึ่งขณะที่กำลังเอื้อมมือไปกรีดหน้ายางที่อยู่สูงกว่าหัว จู่ๆ ก็รู้สึกเจ็บจี๊ดขึ้นมาที่หัวไหล่เหมือนมีเข็มแท่งใหญ่มาทิ่ม บางครั้งความเจ็บนั้นยังลามขึ้นไปถึงต้นคอ หรือร้าวลงไปที่แขนจนแทบไม่มีแรงถือมีดกรีดยาง แม้จะหยุดพักไปนานเป็นเดือนๆ แต่อาการเหล่านั้นก็ยังไม่หายไป แถมเวลาขยับแขนยังมีเสียงดัง "กร็อบแกร็บ" อยู่ข้างในหัวไหล่จนน่ากังวลใจ
เรื่องเล่าจากคนไข้: "น้าใจ" กับอาการเจ็บไหล่ที่เกือบทำให้ถอดใจ
หมอมีคนไข้สมมติรายหนึ่งชื่อ "น้าใจ" ครับ น้าใจอายุ 50 ปี ทำอาชีพกรีดยางมาค่อนชีวิต ช่วงหลังมานี้น้าใจต้องกรีดหน้ายางที่สูงขึ้นเรื่อยๆ ทำให้ต้องเขย่งและเอื้อมแขนจนสุดวงบ่อยครั้ง น้าใจเริ่มมีอาการเจ็บจี๊ดที่หัวไหล่ขวาที่เป็นข้างถนัด ต่อมาอาการเริ่มลามไปปวดต้นคอและชาลงแขน น้าใจพยายามรักษาตัวเองด้วยการซื้อยาม่องประเภทร้อนมาทา จนหมดไปหลายกระปุก ผิวหนังเริ่มแดงแสบ แต่ข้างในไหล่ก็ยังเจ็บเหมือนเดิม น้าใจกลัวการไปโรงพยาบาลเพราะคิดว่าต้องผ่าตัดแน่ๆ เลยทนเจ็บมานานกว่า 3 เดือน จนกระทั่งทนไม่ไหวเพราะแม้แต่จะใส่เสื้อผ้าเองยังทำได้ลำบาก
หัวไหล่ของเราก็เหมือน "บานพับประตู" ที่ต้องการสารหล่อลื่น
เพื่อให้เห็นภาพง่ายขึ้น หมออยากให้ลองเปรียบเทียบหัวไหล่ของเราเหมือนกับ "บานพับประตู" ที่ต้องเปิดปิดอยู่ตลอดเวลาครับ ภายในหัวไหล่จะมีเส้นเอ็นเล็กๆ หลายเส้นทำหน้าที่ช่วยพยุงและขยับแขน หากเราใช้งานหนักเกินไป เช่น การเอื้อมกรีดหน้ายางสูงๆ ซ้ำๆ เป็นเวลานาน เส้นเอ็นเหล่านี้จะเกิดการเสียดสีกับกระดูกด้านบน จนเกิดการอักเสบหรือฉีกขาดได้
เมื่อเส้นเอ็นอักเสบ ร่างกายจะสร้างพังผืดขึ้นมาเกาะ หรือบางครั้งอาจมีหินปูนไปเกาะที่เส้นเอ็น ทำให้เวลาเราหมุนแขนจึงรู้สึกเหมือนมีอะไรติดขัดและมีเสียงดัง "กร็อบแกร็บ" เหมือนบานพับที่ขึ้นสนิมนั่นเองครับ
ทำความรู้จักกับ "กลุ่มอาการเส้นเอ็นรอบข้อไหล่อักเสบ" (Rotator Cuff Tendinitis)
โรคนี้ทางการแพทย์เรียกว่า กลุ่มอาการเส้นเอ็นรอบข้อไหล่อักเสบ (Rotator Cuff Tendinitis) ซึ่งเกิดจากการใช้งานข้อไหล่ในท่าทางซ้ำๆ โดยเฉพาะท่ายกแขนเหนือศีรษะ
สาเหตุและการเกิดโรค: เมื่อเรายกแขนสูงๆ เส้นเอ็นรอบข้อไหล่จะถูกกดเบียดกับกระดูกหุ้มหัวไหล่ หากทำบ่อยครั้งจะเกิดการบาดเจ็บเล็กน้อยสะสม จนกลายเป็นการอักเสบเรื้อรัง และอาจลามไปถึงการอักเสบของถุงน้ำหล่อเลี้ยงข้อไหล่ ส่งผลให้มีอาการปวดร้าวขึ้นไปที่คอเพราะกล้ามเนื้อคอต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อช่วยพยุงแขนที่บาดเจ็บ
อาการที่พบบ่อย:
เจ็บจี๊ดที่หัวไหล่ โดยเฉพาะเวลาเอื้อมมือไปด้านหลังหรือยกแขนขึ้นสูง
ปวดร้าวลามไปถึงต้นคอ แขน หรือบางครั้งชาลงถึงปลายนิ้ว
มีเสียงดังในข้อไหล่เวลาขยับ
อาการมักจะเป็นมากในช่วงกลางคืน หรือเวลานอนตะแคงทับไหล่ข้างที่เจ็บ
ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้ชาวสวนยางเป็นโรคนี้
การกรีดหน้ายางที่สูงเกินระดับหัวไหล่
การแบกหามน้ำยางหรืองานที่ต้องใช้แรงแขนมาก
อายุที่มากขึ้น ทำให้เส้นเอ็นมีความยืดหยุ่นลดลง
พฤติกรรมการก้มเงยคอซ้ำๆ ขณะทำงาน
การพักผ่อนไม่เพียงพอทำให้ร่างกายซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอได้ช้า
การตรวจวินิจฉัย: ไม่น่ากลัวอย่างที่คิด
การมาพบหมอกระดูกไม่ได้หมายความว่าต้องผ่าตัดเสมอไปครับ ขั้นตอนการตรวจประกอบด้วย:
การตรวจร่างกาย: หมอจะทดสอบการขยับแขนในท่าทางต่างๆ เพื่อหาว่าจุดไหนที่เจ็บที่สุด
เอกซเรย์ (X-ray): เพื่อดูว่ามีกระดูกงอกหรือหินปูนไปเบียดเส้นเอ็นหรือไม่
อัลตราซาวด์ (Ultrasound): ช่วยให้เห็นการอักเสบหรือการฉีกขาดของเส้นเอ็นได้ชัดเจนโดยไม่ต้องเจ็บตัว
MRI: ในรายที่มีอาการรุนแรงหรือรักษาด้วยวิธีอื่นไม่ดีขึ้น เพื่อดูรายละเอียดเชิงลึกของเส้นเอ็นและเนื้อเยื่อ
แนวทางการรักษา: รักษาได้...โดยไม่ต้องผ่าตัด
ผู้ป่วยส่วนใหญ่กว่า 90% สามารถหายได้โดยไม่จำเป็นต้องผ่าตัดครับ หากได้รับการรักษาที่ถูกต้อง
การปรับพฤติกรรม: นี่คือสิ่งสำคัญที่สุดครับ ควรหลีกเลี่ยงการยกแขนสูงเหนือไหล่ หากต้องกรีดหน้ายางสูง ควรใช้บันไดหรืออุปกรณ์ต่อพ่วงเพื่อลดการเอื้อม
กายภาพบำบัด: การยืดกล้ามเนื้อและบริหารสร้างความแข็งแรงให้เส้นเอ็นรอบข้อไหล่จะช่วยให้ "บานพับ" กลับมาทำงานได้ลื่นไหลขึ้น
การใช้ยา: หมออาจจ่ายยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์เพื่อลดความปวดและการบวมข้างใน
การฉีดยาเฉพาะจุด: หากกินยาแล้วไม่ดีขึ้น หมอสามารถใช้เครื่องอัลตราซาวด์นำทางเพื่อฉีดยาลดอักเสบเข้าไปที่จุดที่เจ็บโดยตรงได้อย่างแม่นยำ ซึ่งจะช่วยลดอาการปวดได้อย่างรวดเร็ว
การผ่าตัด: จะทำต่อเมื่อเส้นเอ็นฉีกขาดรุนแรง หรือรักษาด้วยวิธีอื่นๆ นาน 6-12 เดือนแล้วไม่เป็นผล ปัจจุบันสามารถผ่าตัดผ่านกล้อง แผลเล็ก และฟื้นตัวไวครับ
คำถามที่พบบ่อย (Q&A)
Q: ทายาร้อนหรือน้ำมันมวยบ่อยๆ ช่วยให้หายไหม? A: ยานวดประเภทร้อนช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นและรู้สึกผ่อนคลายกล้ามเนื้อชั้นนอกครับ แต่ในกรณีที่เส้นเอ็นข้างในอักเสบ การทายาร้อนแรงๆ อาจทำให้ผิวหนังระคายเคืองแต่ไม่สามารถลงไปรักษาถึงเส้นเอ็นที่อยู่ลึกได้ หากทาแล้วไม่ดีขึ้นใน 1-2 สัปดาห์ ควรปรึกษาแพทย์ครับ
Q: มีเสียงกร็อบแกร็บในไหล่ อันตรายไหม? A: หากมีเสียงร่วมกับอาการปวด มักเกิดจากเส้นเอ็นหนาตัวขึ้นหรือมีหินปูนเกาะ ทำให้ขัดกับกระดูก ควรได้รับการตรวจเพื่อป้องกันไม่ให้เส้นเอ็นฉีกขาดในอนาคตครับ
Q: ต้องพักงานนานแค่ไหนถึงจะหาย? A: ขึ้นอยู่กับความรุนแรงครับ หากเริ่มรักษาเร็ว การพักและปรับท่าทางการทำงานอาจใช้เวลาเพียงไม่กี่สัปดาห์อาการจะดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
สรุปหัวใจสำคัญเพื่อไหล่ที่แข็งแรง
อาการปวดไหล่จี๊ดๆ ร้าวไปคอในชาวสวนยาง มักเกิดจากเส้นเอ็นอักเสบจากการทำงานเกินกำลัง
การทายาร้อนช่วยบรรเทาอาการภายนอกเท่านั้น ไม่ได้รักษาการอักเสบของเส้นเอ็นที่อยู่ลึกด้านใน
เสียงดังในข้อไหล่ขณะขยับ คือสัญญาณเตือนว่าข้อไหล่เริ่มมีการติดขัดหรือมีหินปูนเกาะ
ควรปรับพฤติกรรมการทำงาน หลีกเลี่ยงการเอื้อมมือสูง และหมั่นยืดกล้ามเนื้อบ่อยๆ
การพบแพทย์เฉพาะทางช่วยให้รักษาได้ตรงจุด และส่วนใหญ่หายได้โดยไม่ต้องผ่าตัด
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดไหล่ #เส้นเอ็นไหล่อักเสบ #ชาวสวนยาง #กรีดยาง #เจ็บไหล่ร้าวลงแขน #เสียงดังในข้อไหล่ #ไหล่ติด #ปวดคอ #รักษาอาการปวด #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ShoulderPain #RotatorCuff #Orthopedics #HealthTips #PhysicalTherapy
References:
Varacallo M, El Bitar Y, Mair SD. Rotator Cuff Tendonitis. [Updated 2023 Sep 4]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-. ให้ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับกลไกการเกิดโรคเส้นเอ็นไหล่อักเสบและการวินิจฉัยที่ถูกต้อง
Maruvada S, Madrazo-Ibarra A, Varacallo M. Anatomy, Shoulder and Upper Limb, Thoracic Outlet. [Updated 2023 Jul 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-. อธิบายความเชื่อมโยงของเส้นประสาทและกล้ามเนื้อระหว่างช่วงคอไปจนถึงไหล่และแขน
Ryu RK, Pedowitz RA, Yamaguchi K. Physical examination of the shoulder. American Academy of Orthopaedic Surgeons; 2022. แนวทางการตรวจร่างกายเพื่อแยกแยะอาการปวดไหล่จากการใช้งานหนักในกลุ่มอาชีพต่างๆ
Factor D, Dale B. Current concepts in reconditioning the overhead athlete, part 1: physical characteristics and injury prevention. Int J Sports Phys Ther. 2014;9(3):365-378. รวบรวมวิธีป้องกันและการปรับพฤติกรรมสำหรับผู้ที่ต้องใช้งานแขนเหนือศีรษะเป็นประจำ
Diercks R, Bron C, Dorrestijn O, et al. Guideline for diagnosis and treatment of subacromial pain syndrome. Acta Orthop. 2014;85(3):314-322. แนวทางการรักษาภาวะปวดไหล่โดยเน้นการรักษาแบบไม่ผ่าตัดและการทำกายภาพบำบัด
No comments:
Post a Comment