อายุแค่ 21 แต่ "ไหล่พัง" เหมือนคนแก่! ภัยเงียบของสาวนักตบ-นักชู้ต ที่ไม่ได้เกิดจากอุบัติเหตุ

 

อายุแค่ 21 แต่ "ไหล่พัง" เหมือนคนแก่! ภัยเงียบของสาวนักตบ-นักชู้ต ที่ไม่ได้เกิดจากอุบัติเหตุ

"หมอคะ หนูเพิ่งอายุ 21 เองนะ เพื่อนรุ่นเดียวกันเขาแข็งแรงจะตาย แต่ทำไมไหล่หนูมันปวดเรื้อรังมาเป็นปีแล้ว กินยาก็แค่ทุเลา พอลงแข่งวอลเล่ย์บอล หรือชู้ตบาสหนักๆ กลับมาปวดจนยกแขนแทบไม่ขึ้น

นี่คือประโยคเปิดใจของน้องนักศึกษาสาว นักกีฬามหาวิทยาลัย ที่เดินเข้ามาหาหมอด้วยแววตาที่เต็มไปด้วยความกังวลและความท้อแท้ครับ เธอรักกีฬามาก แต่ร่างกายกลับส่งสัญญาณประท้วงทุกครั้งที่เธอยกแขน

หลายคนเข้าใจผิดว่า อาการปวดไหล่เรื้อรังต้องเกิดใน "คนแก่" หรือต้องเกิดจาก "อุบัติเหตุหนักๆ" เท่านั้น แต่ความจริงแล้ว ในกลุ่มนักกีฬาสาววัยรุ่น โดยเฉพาะกีฬาที่ต้องใช้แขนเหนือศีรษะ (Overhead Sports) มีความเสี่ยงที่จะเกิดการบาดเจ็บแบบ "สะสม" จนกลายเป็นปัญหาระยะยาวได้

วันนี้หมอจะพามาเจาะลึกเคสของ "น้องเฟรนด์" (นามสมมติ) เพื่อเป็นอุทาหรณ์และแนวทางให้นักกีฬาทุกคนครับ

เรื่องเล่าจาก "น้องเฟรนด์" มือตบทีมมหาวิทยาลัย

น้องเฟรนด์ อายุ 21 ปี เป็นนักกีฬาวอลเล่ย์บอลตัวหลัก และเล่นบาสเก็ตบอลบ้างยามว่าง น้องเฟรนด์เริ่มมีอาการเจ็บแปลบๆ ลึกๆ ในหัวไหล่ขวามาตั้งแต่ปี 1 แต่เธอคิดว่าเป็นแค่ "กล้ามเนื้ออักเสบ" ธรรมดา เลยซื้อยานวดมาทา กินยาแก้ปวด แล้วก็ลงแข่งต่อ

แต่อาการเริ่มแย่ลงเรื่อยๆ ครับ จากที่เคยปวดแค่ตอนตบลูก กลายเป็นปวดตอนกลางคืน นอนทับไหล่ข้างนั้นไม่ได้ และรู้สึกว่าไหล่มัน "หลวมๆ" เหมือนจะหลุดเวลาเหวี่ยงแขนแรงๆ จนสุดท้ายโค้ชต้องสั่งพักยาวเพราะเธอเสิร์ฟบอลไม่ข้ามเน็ตแล้ว

พอหมอตรวจร่างกาย เช็คความมั่นคงของข้อไหล่ พบว่าน้องเฟรนด์ไม่ได้แค่กล้ามเนื้ออักเสบครับ แต่เธอมีภาวะ "เส้นเอ็นรอบข้อไหล่หลวม" (Multidirectional Instability) ร่วมกับ "ภาวะข้อไหล่หนีบเส้นเอ็น" ซึ่งเป็นผลพวงจากการใช้งานหนักบนโครงสร้างร่างกายที่ยืดหยุ่นเกินไป

ทำไม "ผู้หญิง" ถึงเจ็บไหล่เรื้อรังง่ายกว่าผู้ชาย?

ตรงนี้เป็นเกร็ดความรู้ที่สำคัญมากครับ

1. ความยืดหยุ่นตามธรรมชาติ (Ligament Laxity): ผู้หญิงมักจะมีเส้นเอ็นที่ยืดหยุ่นกว่าผู้ชายโดยธรรมชาติครับ ลองสังเกตดูว่าผู้หญิงมักจะดัดนิ้วได้เยอะกว่า หรือข้อศอกแอ่นกว่า
2. ดาบสองคม: ความยืดหยุ่นนี้ดีต่อการเล่นกีฬาที่ต้องใช้ความอ่อนตัว แต่ข้อเสียคือ "ข้อต่อจะไม่นิ่ง"
3. กลไกการบาดเจ็บ: เปรียบเหมือน "ลูกกอล์ฟ (หัวกระดูก) ที่วางบนทีตั้งลูก (เบ้าไหล่)" ถ้ายางรัด (เส้นเอ็น) มันหย่อน ลูกกอล์ฟก็จะกลิ้งโคลงเคลงไปมา เวลาเราเหวี่ยงแขนตบวอลเล่ย์บอลหรือชู้ตบาส ลูกกอล์ฟจะไป "กระแทก" หรือ "เสียดสี" กับเนื้อเยื่อรอบๆ จนเกิดการอักเสบซ้ำซากครับ

อาการแบบนี้... ใช่เลย! (สัญญาณเตือน)

ถ้าคุณเป็นนักกีฬา หรือคนออกกำลังกาย แล้วมีอาการเหล่านี้ ให้รีบมาเช็คครับ

• ปวดลึกๆ: ปวดตื้อๆ ในข้อไหล่ หาจุดกดเจ็บที่แน่นอนไม่เจอ
• ปวดเมื่อยกแขน: เจ็บจี๊ดขึ้นมาเวลากางแขน หรือยกแขนสุด (จังหวะตบบอล/ชู้ตบาส)
• รู้สึกไม่มั่นคง: รู้สึกไหล่ "หลวม" "กึกกัก" หรือเหมือนจะหลุดเวลาเหวี่ยงแขนเร็วๆ
• แขนล้า: แรงตบตก หรือชู้ตบอลไม่ถึงห่วง เพราะกล้ามเนื้อล้าจากการพยายามพยุงข้อไหล่

การตรวจวินิจฉัย สำคัญที่สุด : หาต้นตอให้เจอ

หมอต้องตรวจละเอียดหน่อยครับ เพราะอาการปวดไหล่มีสาเหตุได้ร้อยแปด

1. ตรวจร่างกาย: หมอจะทดสอบความหลวมของข้อไหล่ (Instability Test) และดูการขยับของสะบัก (Scapular Motion) ว่าสัมพันธ์กับการยกแขนไหม
2. เอกซเรย์ (X-ray): ดูโครงสร้างกระดูกว่ามีหินปูน หรือความผิดปกติแต่กำเนิดไหม
3. การตรวจด้วย ultrasound เพื่แประเมินสภาพของเส้นเอ็น
4. เอ็มอาร์ไอ (MRI): จำเป็นมากในเคสเรื้อรัง เพื่อดู "เส้นเอ็นหมุนไหล่" (Rotator Cuff) และ "เบ้าเส้นเอ็น" (Labrum) ว่ามีการฉีกขาดหรืออักเสบตรงไหนบ้าง

การรักษา: ไม่ต้องผ่า ถ้ามาเร็วและ "ฝึก" ถูกวิธี

สำหรับน้องเฟรนด์ และน้องๆ ส่วนใหญ่ การรักษาหลักคือ "การกายภาพบำบัดแบบเฉพาะเจาะจง" ครับ ยาแก้ปวดเป็นแค่ตัวช่วยปลายเหตุ

1. ระยะพักการอักเสบ (1-2 สัปดาห์แรก)

• งดการเล่นกีฬาที่ใช้แขนเหนือศีรษะทันที
• ประคบเย็น และทานยาลดการอักเสบ เพื่อดับไฟในข้อไหล่ก่อน

2. สร้างเกราะกล้ามเนื้อ (Rehabilitation) นี่คือหัวใจสำคัญครับ! เนื่องจากเส้นเอ็นเรา "หลวม" เราจึงต้องสร้าง "กล้ามเนื้อ" ให้แข็งแรงมาทำหน้าที่พยุงข้อแทน

• Rotator Cuff Strengthening: ฝึกกล้ามเนื้อชิ้นเล็กๆ รอบหัวไหล่ ให้แข็งแรงเพื่อดึงหัวไหล่ให้อยู่ในเบ้า

เป้าหมาย: ฝึกกล้ามเนื้อชิ้นเล็กๆ ลึกๆ ให้แข็งแรง เพื่อกดหัวไหล่ไม่ให้หลุดหรือเสียดสี

ท่าที่ 1: นอนตะแคงกางแขน (Side-Lying External Rotation)

ท่านี้คือ The Best ของการฝึกกล้ามเนื้อหมุนไหล่ครับ

1. จัดท่า: นอนตะแคงทับไหล่ข้างดี (ไหล่ข้างที่เจ็บอยู่ด้านบน)
2. อุปกรณ์:
   • หา "ผ้าขนหนูม้วนเล็กๆ" หนีบไว้ที่รักแร้ข้างที่เจ็บ (สำคัญมาก! เพื่อให้แนวแขนตรง)
   • มือถือขวดน้ำเล็กๆ (500-600 ml) หรือดัมเบลเบาๆ (0.5 - 1 กก.) ห้ามหนักกว่านี้
3. การทำ:

   • ศอกงอ 90 องศา แนบชิดลำตัวตลอดเวลา (ห้ามกางศอกออก)

   • ค่อยๆ "หมุนแขนยกขวดน้ำขึ้น" เพดาน ช้าๆ จนสุดเท่าที่ทำได้ (เหมือนเปิดประตู)

   • ค้างไว้ 2 วินาที แล้วค่อยๆ ผ่อนลงช้าๆ

     จำนวน: ทำ 15 ครั้ง / 3 เซต (ถ้ารู้สึกปวดจี๊ด ให้ลดน้ำหนักลง)

• Scapular Stabilization: ฝึกกล้ามเนื้อสะบักให้แข็งแรง เพราะสะบักคือฐานรากของไหล่ ถ้าฐานไม่แน่น แขนก็ไม่มีแรงครับ

  ดันกำแพงโก่งหลัง (Wall Push-Up Plus)

  ท่านี้ช่วยฝึกกล้ามเนื้อ Serratus Anterior ที่ช่วยล็อกสะบักไม่ให้ปีก

จัดท่า: ยืนหันหน้าเข้ากำแพง ใช้มือยันกำแพงไว้ แขนตึง (เหมือนจะวิดพื้นกับกำแพง)

การทำ:

• แทนที่จะงอศอกวิดพื้น ให้แขนตึงไว้ แล้วออกแรง "ดันกำแพงให้ตัวถอยออกมา"
• สังเกตว่าสะบักด้านหลังจะกางออก และหลังจะโก่งขึ้นเล็กน้อย (คล้ายแมวโกรธ)
• แล้วค่อยๆ ผ่อนตัวกลับไปท่าเริ่มต้น (สะบักหนีบเข้าหากัน)

จำนวน: ทำ 15 ครั้ง / 3 เซต

3. ปรับท่าทาง (Mechanics Adjustment)

• โค้ชและนักกายภาพต้องช่วยกันดูท่าทางการตบหรือชู้ต ว่ามีการใช้แรงจากไหล่มากเกินไปไหม (ควรส่งแรงจากสะโพกและลำตัวมาช่วย)

เมื่อไหร่ต้องผ่าตัด?

เราจะพิจารณาผ่าตัดก็ต่อเมื่อ:

• มีการฉีกขาดของเส้นเอ็น หรือเบ้าไหล่ขนาดใหญ่ (ดูจาก MRI)
• ไหล่หลุดซ้ำๆ จนใช้ชีวิตไม่ได้

พยากรณ์โรค: จะกลับไปเป็นดาวรุ่งได้ไหม?

สำหรับน้องเฟรนด์ หลังจากวินัยเป๊ะ ยอมพักแข่ง 3 เดือน และทำกายภาพทุกวัน อาการปวดหายไปเกือบปลิดทิ้งครับ กล้ามเนื้อรอบไหล่แข็งแรงขึ้น อาการหลวมลดลง

ตอนนี้เธอกลับมาลงสนามได้แล้วครับ แต่ต้องวอร์มอัพให้ถึง และบริหารไหล่เป็นประจำ เพื่อไม่ให้กลับมาเจ็บอีก

บทสรุปจากหมอ

อาการปวดไหล่ในวัยรุ่น ไม่ใช่เรื่องปกติที่ควรมองข้าม โดยเฉพาะในผู้หญิงที่มีความยืดหยุ่นของข้อสูง การฝืนเล่นทั้งที่เจ็บ จะยิ่งทำให้โครงสร้างภายในเสียหายจนอาจถึงขั้นต้องผ่าตัด

ถ้ารู้สึกเจ็บ ให้ "พัก" และรีบมา "ตรวจ" ครับ การปรับสมดุลกล้ามเนื้อเพียงเล็กน้อย อาจช่วยให้คุณเล่นกีฬาที่รักได้นานขึ้นอีกหลายสิบปีครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng

#ปวดไหล่ #นักกีฬาวอลเล่ย์บอล #เจ็บไหล่เรื้อรัง #ไหล่หลวม #RotatorCuff #เส้นเอ็นอักเสบ #บาดเจ็บจากการเล่นกีฬา #หมอเก่งกระดูกและข้อ #กายภาพบำบัดไหล่ #สุขภาพผู้หญิง

---

References:

1. Cools AM, et al. Rehabilitation of Scapular Muscle Balance: Which Exercises to Move on to? Am J Sports Med. 2009;37(6):1281-1288.
2. Baretella G, et al. Multidirectional Instability of the Shoulder: A Narrative Review. Open Access J Sports Med. 2023;14:15-25.
3. Watson L, et al. The management of multidirectional instability of the shoulder in the young athlete. Int J Sports Phys Ther. 2018;13(4):689-703.
4. Clement ND, et al. Multidirectional instability of the shoulder: A review of the current concepts. Bone Joint J. 2015;97-B(2):164-173.
5. Wilk KE, et al. The Athlete's Shoulder: Vol II. Oper Tech Sports Med. 2019.