ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงไหล่ติดง่ายกว่าคนทั่วไป และทำไมหลายคนปล่อยไว้จนยกแขนไม่ขึ้น

 

เอื้อมหยิบของบนชั้นไม่ได้ ติดตะขอเสื้อด้านหลังไม่ได้ หวีผมด้านหลังก็ยกแขนไม่ขึ้น และตอนกลางคืนพอเผลอนอนทับไหล่ข้างนั้นทีไร เจ็บจนสะดุ้งตื่น ถ้าคุณเป็นเบาหวานอยู่แล้วมีอาการแบบนี้ ไหล่ของคุณอาจกำลัง "ติด" โดยที่ไม่ได้เกิดจากการยกของหนักหรือหกล้มเลย

――――――――――――――――――――――――

ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงไหล่ติดง่ายกว่าคนทั่วไป และทำไมหลายคนปล่อยไว้จนยกแขนไม่ขึ้น

――――――――――――――――――――――――

มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาหาหมอด้วยอาการคล้ายกัน คือปวดไหล่มาหลายเดือน ตอนแรกคิดว่าแค่เคล็ดธรรมดา นวดแล้วก็ไม่หาย จนวันหนึ่งเริ่มยกแขนไม่ขึ้น ใส่เสื้อเองลำบาก สางผมด้านหลังไม่ได้ พอถามประวัติถึงรู้ว่าเป็นเบาหวานมาหลายปี

อาการแบบนี้มีชื่อเรียกว่า "ข้อไหล่ติด" หรือที่หลายคนได้ยินในชื่อ ไหล่แข็ง (Frozen Shoulder)

เกิดอะไรขึ้นกับไหล่

ปกติข้อไหล่ของเราถูกหุ้มด้วยเยื่อบาง ๆ คล้ายถุงที่ยืดหยุ่นได้ดี ทำให้เราหมุนแขน ยกแขน เอื้อมไปด้านหลังได้คล่อง

พอเป็นข้อไหล่ติด เยื่อหุ้มข้อนี้จะอักเสบ หนาตัวขึ้น และหดรัดแน่นเหมือนถุงที่ค่อย ๆ ตีบลง ทำให้ข้อไหล่ขยับได้น้อยลงเรื่อย ๆ ทั้งเจ็บและติด

ทำไมเบาหวานถึงเกี่ยวข้อง

เรื่องนี้มีคำอธิบายทางการแพทย์ครับ คนทั่วไปมีโอกาสเป็นข้อไหล่ติดประมาณ 2 ถึง 5 คนใน 100 คน แต่ในคนที่เป็นเบาหวาน ตัวเลขนี้สูงขึ้นชัดเจน

งานวิจัยที่รวบรวมข้อมูลหลายการศึกษาพบว่า คนเป็นเบาหวานมีโอกาสเป็นข้อไหล่ติดเฉลี่ยราว 13 ถึง 14 คนใน 100 คน และบางการศึกษาพบสูงถึง 30 คนใน 100 คน

สาเหตุหลักเชื่อว่ามาจากน้ำตาลในเลือดที่สูงเป็นเวลานาน น้ำตาลส่วนเกินจะไปเกาะกับเส้นใยคอลลาเจน ซึ่งเป็นโครงสร้างที่ทำให้เยื่อหุ้มข้อยืดหยุ่น เมื่อคอลลาเจนถูกน้ำตาลเกาะ มันจะเหนียวขึ้นและแข็งขึ้น ยืดหยุ่นได้น้อยลง ไหล่จึงค่อย ๆ ตึงและติด

ที่สำคัญคือ ในคนเป็นเบาหวาน อาการมักจะ "หนักกว่า" และ "หายช้ากว่า" คนทั่วไป

สัญญาณที่ควรสังเกต

• ปวดไหล่ลึก ๆ โดยไม่ได้มีอุบัติเหตุนำมาก่อน

• ยกแขนขึ้นเหนือศีรษะหรือกางแขนออกด้านข้างได้น้อยลง

• เอื้อมมือไปด้านหลัง เช่น ติดตะขอเสื้อหรือล้วงกระเป๋าหลังลำบาก

• ปวดมากตอนกลางคืน จนนอนทับข้างนั้นไม่ได้

• อาการค่อย ๆ เป็นมากขึ้นในช่วงหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน

อีกเรื่องที่หลายคนไม่รู้ คือบางครั้งข้อไหล่ติดเป็น "สัญญาณเตือนล่วงหน้า" ของเบาหวานที่ยังไม่เคยตรวจพบ มีงานศึกษาพบว่า ในกลุ่มคนที่ไหล่ติดเองโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน มากกว่าหนึ่งในสามตรวจเจอว่าน้ำตาลในเลือดสูงผิดปกติทั้งที่ไม่เคยรู้ว่าตัวเองเป็นเบาหวานมาก่อน ดังนั้นถ้าไหล่ติดโดยไม่มีสาเหตุ การตรวจน้ำตาลในเลือดไปด้วยก็เป็นเรื่องที่ควรทำ

แล้วต้องผ่าตัดไหม

คำตอบคือ ส่วนใหญ่ไม่ต้องครับ

ข้อไหล่ติดเป็นภาวะที่ในหลายกรณีดีขึ้นได้เองเมื่อเวลาผ่านไป แต่ปัญหาคือมันใช้เวลานานมาก บางคนนานเป็นปีถึงปีครึ่ง และระหว่างนั้นต้องทนเจ็บกับใช้แขนไม่ได้เต็มที่ ซึ่งกระทบชีวิตประจำวันอย่างมาก

แนวทางรักษาที่ใช้กันมีตั้งแต่เบาไปหาหนัก

[1] การทำกายภาพบำบัด ยืดและขยับข้อไหล่อย่างถูกวิธี เพื่อค่อย ๆ คืนการเคลื่อนไหว

[2] การใช้ยาลดปวดลดอักเสบ เพื่อให้ขยับและทำกายภาพได้

[3] การฉีดยาเข้าข้อไหล่ในตำแหน่งที่แม่นยำ เพื่อลดการอักเสบของเยื่อหุ้มข้อ

[4] การฉีดน้ำเข้าไปถ่างขยายเยื่อหุ้มข้อที่หดรัด ภายใต้การนำทางด้วยเครื่องอัลตราซาวด์ เพื่อช่วยให้ข้อไหล่ขยับได้กว้างขึ้น เรียกว่า การถ่างขยายข้อไหล่ด้วยน้ำภายใต้อัลตราซาวด์ (Ultrasound-Guided Hydrodistension)

[5] การผ่าตัด ซึ่งเก็บไว้สำหรับกรณีที่รักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ดีขึ้นจริง ๆ เท่านั้น

จุดสำคัญของการรักษาสมัยใหม่คือ การใช้เครื่องอัลตราซาวด์ช่วยนำทางขณะฉีด ทำให้เห็นตำแหน่งเข็มและโครงสร้างภายในข้อได้ชัดเจน ฉีดได้ตรงจุดที่ต้องการ ลดการฉีดพลาดตำแหน่ง และช่วยให้ผลการรักษาดีขึ้น

สิ่งที่คนเป็นเบาหวานต้องรู้เพิ่ม

เนื่องจากข้อไหล่ติดในคนเบาหวานมักหายช้ากว่าและอาจกลับมาเป็นซ้ำได้ การคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ดีจึงเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาที่สำคัญไม่แพ้การดูแลที่ไหล่โดยตรง

อีกข้อที่ควรปรึกษาแพทย์ก่อน คือยาบางชนิดที่ฉีดเข้าข้ออาจทำให้น้ำตาลในเลือดสูงขึ้นชั่วคราวได้ในช่วงสั้น ๆ หลังฉีด ดังนั้นการวางแผนร่วมกับแพทย์และการเฝ้าระวังน้ำตาลในช่วงนั้นจึงเป็นเรื่องจำเป็น

――――――――――――――――――――――――

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง

――――――――――――――――――――――――

#ไหล่ติด #ข้อไหล่ติด #ปวดไหล่ #เบาหวาน #ไหล่แข็ง #ยกแขนไม่ขึ้น #รักษาปวดไม่ผ่าตัด #อัลตราซาวด์รักษาปวด #ฉีดยาข้อไหล่ #ดูแลผู้ป่วยเบาหวาน #FrozenShoulder #AdhesiveCapsulitis #DiabetesCare #Ultrasound #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ธนินนิตย์คลินิก