ปวดไหล่เหมือนกัน... แต่ “ต้นตอ” ต่างกันคนละขั้ว! ยกแขนไม่สุด ปวดร้าวตอนนอน หรือเจ็บจี๊ดเหมือนเข็มแทง? เช็กให้ชัวร์ว่าเป็นโรคไหน ใน 3 โรคฮิตนี้
เรื่องเล่าจากห้องตรวจ: ปวดไหล่คนละแบบ ของคุณป้าและหนุ่มออฟฟิศ
หมอมีคนไข้ 2 ท่านที่มาด้วยอาการ “ปวดไหล่” เหมือนกัน แต่เรื่องราวต่างกันอย่างสิ้นเชิงครับ
ท่านแรก “คุณป้าสมพร” อายุ 60 ปี เดินประคองแขนเข้ามา บอกว่า “ป้าปวดมาเป็นปีแล้วหมอ แรกๆ แค่ตึงๆ ตอนนี้จะเอื้อมหยิบของหลังตู้ก็ไม่ได้ จะรูดซิปเสื้อด้านหลังก็ไม่ถึง มันเหมือนข้อไหล่มันล็อก ติดกึกไปหมดเลย”
ท่านที่สอง “คุณท็อป” หนุ่มใหญ่วัย 40 ปี หน้าตาตื่น เดินเหงื่อตกเข้ามา “หมอครับ เมื่อวานผมยังดีๆ อยู่เลย ตื่นเช้ามาวันนี้ไหล่ซ้ายผมปวดจี๊ดมาก ขยับไม่ได้เลยครับ ปวดเหมือนใครเอามีดมาแทง ร้าวลงแขน ทรมานมาก”
เชื่อมั้ยครับว่า... อาการปวดไหล่ที่ดูเผินๆ เหมือนกัน แต่สองท่านนี้เป็นคนละโรค และวิธีการรักษาก็ “คนละทาง” เลยครับ วันนี้หมอเก่งจะพามาไขความลับของ 3 มือวางอันดับหนึ่งของโรคไหล่ ที่คนมักสับสนกันครับ
ความจริงที่หมออยากบอก
อาการ “ปวดไหล่” ไม่ใช่แค่กล้ามเนื้ออักเสบเสมอไป และการกินยาคลายกล้ามเนื้ออาจจะไม่ใช่ทางออกที่ถูกต้อง ถ้าเรายังไม่รู้ “สาเหตุ”
ไหล่เป็นข้อต่อที่เคลื่อนไหวได้มากที่สุดในร่างกาย แต่ก็แลกมาด้วยความเปราะบาง 3 โรคหลักที่เราเจอบ่อยที่สุด คือ หินปูนเกาะเส้นเอ็น, เส้นเอ็นไหล่ฉีก, และ ไหล่ติด ซึ่งแต่ละโรคมีบุคลิกเฉพาะตัวที่สังเกตได้ครับ
เจาะลึก 3 โรคฮิต: อาการต่างกันอย่างไร?
หมอขอสรุปให้เข้าใจง่ายๆ เปรียบเทียบกันทีละจุดนะครับ
1. โรคหินปูนเกาะเส้นเอ็น (Calcific Tendinitis)
ฉายา: ภูเขาไฟระเบิดในไหล่
- คืออะไร: เกิดจากมีการสะสมของแคลเซียม (หินปูน) เข้าไปแทรกอยู่ในเนื้อเส้นเอ็นหัวไหล่ คล้ายๆ ยาสีฟันที่อัดแน่นอยู่ในหลอด
- อาการ:
- ปวดเฉียบพลันและรุนแรงมาก: บทจะปวดก็ปวดขึ้นมาเลย โดยไม่มีอุบัติเหตุ มักปวดจนน้ำตาไหล ขยับแขนแทบไม่ได้
- ปวดตอนกลางคืน: จนสะดุ้งตื่น นอนทับไม่ได้เลย
- ระยะการหาย: มักเป็นวงจร (Cycle) ช่วงที่หินปูนกำลังสลายตัว ร่างกายจะเกิดการอักเสบอย่างรุนแรง เปรียบเหมือนภูเขาไฟระเบิด
- ใครเสี่ยง: วัยทำงาน อายุ 30-50 ปี พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย
2. โรคเส้นเอ็นไหล่ฉีก (Rotator Cuff Tear)
ฉายา: เชือกเปื่อยขาด
- คืออะไร: เส้นเอ็นที่ทำหน้าที่ยกแขนเกิดการฉีกขาด อาจเกิดจากอุบัติเหตุ (กระชาก/ล้ม) หรือ ความเสื่อมตามวัย (เปื่อยจนขาด)
- อาการ:
- อ่อนแรง: นี่คือจุดเด่น! ยกแขนไม่ค่อยขึ้น หรือยกแล้วไม่มีแรงต้าน
- เสียงกึกกัก: เวลาขยับไหล่อาจได้ยินเสียงเสียดสี
- ปวดตอนนอน: มักปวดตื้อๆ ลึกๆ เวลานอนตะแคงทับ
- ข้อสังเกต: ถ้าเพื่อนจับแขนเรายกขึ้น เราจะยกได้ (ข้อไม่ติด) แต่พอยกเองจะทำไม่ได้หรือลำบาก เพราะเส้นเอ็นที่ใช้ดึงแขนมันขาดครับ
- ใครเสี่ยง: ผู้สูงอายุ 60+ หรือคนที่ใช้งานไหล่หนักๆ มาทั้งชีวิต
3. โรคไหล่ติด (Adhesive Capsulitis / Frozen Shoulder)
ฉายา: สนิมเกาะข้อ
- คืออะไร: เยื่อหุ้มข้อไหล่เกิดการอักเสบและหนาตัวขึ้น จนเกิดพังผืดยึดเกาะ ทำให้ถุงหุ้มข้อหดรัดตัว เหมือนเสื้อที่ถูกซักแล้วหดจนคับติ้ว
- อาการ:
- ขยับไม่ได้ทุกทิศทาง: ไม่ว่าจะยกเอง หรือให้หมอจับยก ก็ยกไม่ขึ้น! มันติดแข็งไปหมด
- กิจวัตรลำบาก: เกล้าผมไม่ได้ เกาหลังไม่ได้ ใส่เสื้อชั้นในลำบาก
- 3 ระยะ: เริ่มจากปวดมาก (ระยะแช่แข็ง) -> ข้อติดแข็งแต่ปวดลดลง (ระยะแข็งตัว) -> ค่อยๆ คลายตัว (ระยะละลาย)
- ใครเสี่ยง: คนเป็นเบาหวาน (เสี่ยงสูงมาก), ไทรอยด์, หรือคนที่เจ็บไหล่แล้วไม่ยอมขยับแขนนานๆ
การวินิจฉัย: หมอรู้ได้อย่างไร?
- การตรวจร่างกาย: หมอจะลองจับแขนคนไข้ยกดู
- ถ้าจับยกได้สุด แต่คนไข้ยกเองไม่ได้ = สงสัย เอ็นฉีก
- ถ้าจับยกก็ไม่ได้ แข็งโป๊ก = สงสัย ไหล่ติด
- เอกซเรย์ (X-ray): จะเห็น หินปูน เป็นก้อนสีขาวชัดเจนในโรค Calcific Tendinitis หรือเห็นกระดูกงอกกดทับ
- อัลตราซาวนด์ (Ultrasound) หรือ MRI: เป็นการตรวจที่แม่นยำที่สุด เพื่อดูว่าเส้นเอ็น "ฉีกขาด" หรือไม่ และดูรอยโรคได้ละเอียด
แนวทางการรักษา
1. หินปูนเกาะเส้นเอ็น (เน้นลดปวดเร็วที่สุด)
- ยา: ยาต้านการอักเสบ (NSAIDs) เพื่อดับไฟที่กำลังไหม้
- การฉีดยา: ฉีดสเตียรอยด์เฉพาะจุด หรือใช้เข็มสะกิดเจาะเอาหินปูนออก (Barbotage) โดยใช้อัลตราซาวนด์นำวิถี ช่วยให้หายปวดได้ไวมาก
- คลื่นกระแทก (Shockwave): กระตุ้นให้ร่างกายสลายหินปูน
2. เส้นเอ็นไหล่ฉีก (ต้องดูขนาดแผล)
- ฉีกเล็กน้อย/สูงอายุมาก: กายภาพบำบัด ปรับพฤติกรรม เน้นกล้ามเนื้อรอบๆ มาช่วยพยุง
- ฉีกขาดขนาดใหญ่/วัยทำงาน: เส้นเอ็นที่ขาดแล้ว "ไม่สามารถเชื่อมติดเองได้" เหมือนเชือกที่ขาด ถ้าทิ้งไว้นานกล้ามเนื้อจะเปลี่ยนเป็นไขมันและลีบลง การผ่าตัดส่องกล้องเย็บซ่อมเส้นเอ็น (Arthroscopic Repair) คือทางออกที่ดีที่สุดเพื่อให้กลับมาใช้งานได้
3. ไหล่ติด (เน้นยืดเหยียด)
- หัวใจคือ กายภาพบำบัด: ต้องทนเจ็บนิดนึงเพื่อยืดเยื่อหุ้มข้อให้คลายตัว (Stretching)
- การดัดไหล่: ในบางรายที่ติดมาก หมออาจต้องดมยาสลบเพื่อดัดข้อไหล่ให้หลุด (Manipulation) หรือผ่าตัดส่องกล้องเลาะพังผืด
พยากรณ์โรค: จะหายเมื่อไหร่? (Timeline)
- หินปูนเกาะเอ็น: เป็นโรคที่มาไวไปไว ถ้าได้รับการรักษาที่ตรงจุด อาการปวดรุนแรงจะหายไปใน 1-2 สัปดาห์ และหินปูนจะค่อยๆ หายไปได้เองในระยะยาว
- เอ็นไหล่ฉีก: ไม่หายเอง หากไม่ผ่าตัด อาการอาจทรงตัวหรือแย่ลงเรื่อยๆ ตามขนาดรอยฉีกที่กว้างขึ้น
- ไหล่ติด: เป็นโรคหนังชีวิต! ใช้เวลา 1-2 ปี กว่าจะหายสนิทหากไม่รักษา แต่ถ้ารักษาถูกวิธี อาการจะดีขึ้นเรื่อยๆ ใน 3-6 เดือน
สรุปจากหมอเก่ง
อาการปวดไหล่ อย่าวางใจว่าเป็นแค่เรื่องปวดเมื่อย
- ปวดจี๊ดกะทันหัน แทบขยับไม่ได้ = สงสัย หินปูน
- ยกแขนไม่มีแรง ปวดตอนนอน = สงสัย เอ็นฉีก
- ขยับข้อไม่ได้ ติดขัดไปหมด = สงสัย ไหล่ติด
การรู้เร็ว รักษาถูกวิธี จะช่วยให้คุณกลับมาใช้แขนโอบกอดคนที่คุณรัก และทำกิจกรรมที่ชอบได้เหมือนเดิม โดยไม่ต้องทนปวดไปตลอดชีวิตครับ
"ไหล่ที่ดี คือกำไรของชีวิต อย่าปล่อยให้ติดจนแก้ไม่ได้นะครับ"
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดไหล่ #ไหล่ติด #เอ็นไหล่ฉีก #หินปูนเกาะไหล่ #CalcificTendinitis #RotatorCuffTear #FrozenShoulder #หมอเก่งกระดูกและข้อ #กายภาพบำบัด
References
- Suzuki K, et al. Calcific tendinitis of the shoulder: management options. Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons. 2014;22(11):707-717. (สรุป: แนวทางการรักษาโรคหินปูนเกาะเส้นเอ็น ทั้งแบบไม่ผ่าตัดและการผ่าตัด)
- Itoi E. Rotator cuff tear: physical examination and conservative treatment. Journal of Orthopaedic Science. 2013;18(2):197-204. (สรุป: วิธีการตรวจร่างกายเพื่อแยกโรคเอ็นไหล่ฉีก และการรักษาแบบอนุรักษ์นิยม)
- Le HV, Lee SJ, Nazarian A, DeAngelis JP. Adhesive capsulitis of the shoulder: review of pathophysiology and current clinical treatments. Shoulder & Elbow. 2017;9(2):75-84. (สรุป: กลไกการเกิดโรคไหล่ติด ระยะการดำเนินโรค และการรักษาปัจจุบัน)
- Yamaguchi K, et al. The demographic and morphological features of rotator cuff disease: a comparison of asymptomatic and symptomatic shoulders. JBJS. 2006;88(8):1699-1704. (สรุป: ข้อมูลเปรียบเทียบอาการและลักษณะทางกายภาพของผู้ป่วยโรคเอ็นไหล่)
- Siegal DS, Cohen Marc J, et al. Calcific Tendinitis: A Pictorial Review. Canadian Association of Radiologists Journal. 2009;60(5):262-269. (สรุป: ภาพรวมลักษณะทางรังสีวิทยาของโรคหินปูนเกาะเส้นเอ็น)
No comments:
Post a Comment