ยกแขนไม่ขึ้น สวมเสื้อในไม่ได้... หรือเราจะเป็นอัมพาต? เจาะลึก "โรคไหล่ติด" ภัยเงียบวัย 50+ ที่รักษาได้

 

ยกแขนไม่ขึ้น สวมเสื้อในไม่ได้... หรือเราจะเป็นอัมพาต? เจาะลึก "โรคไหล่ติด" ภัยเงียบวัย 50+ ที่รักษาได้ 

---

"หมอคะ... ทรมานมาก จะเกาหลังก็ไม่ถึง จะติดตะขอเสื้อในก็ไม่ได้ นอนตะแคงทับไหล่ก็ปวดจนตื่น"

นี่คือคำบ่นของ "ป้าแดง" (นามสมมติ) หญิงวัย 52 ปี ที่เดินหน้าเศร้ากุมไหล่เข้ามาในห้องตรวจ ป้าแดงเล่าว่าอาการเริ่มจากปวดนิดๆ เมื่อ 3 เดือนก่อน คิดว่านอนทับแขนธรรมดา แต่พอนานเข้า ไหล่มันเริ่ม "แข็ง" เหมือนมีกาวมาติดไว้ ขยับไม่ได้ดั่งใจ

ป้าแดงกังวลมากครับ ถามหมอเสียงสั่นว่า "ป้าจะเป็นอัมพาตไหมหมอ? หรือเป็นมะเร็งกระดูก? ทำไมมันขยับไม่ได้เลย"

ใครที่มีอาการแบบป้าแดง ฟังหมอเก่งนะครับ... อาการนี้ไม่ใช่เรื่องล้อเล่น แต่มันไม่ใช่โรคอัมพาต และไม่ใช่มะเร็ง แต่มันคือโรคยอดฮิตที่คนวัย 40-60 ปี (โดยเฉพาะผู้หญิง) ต้องเจอ มันคือ "โรคข้อไหล่ติด" (Frozen Shoulder) ครับ

วันนี้หมอเก่งจะพามาแกะกาวที่ไหล่ออก ด้วยความรู้ที่ถูกต้องและการดูแลตัวเองที่ได้ผลจริงครับ

---

ความจริงเรื่อง "ไหล่ติด" (อธิบายแบบเห็นภาพ)

ลองจินตนาการถึง "เสื้อเชิ้ตที่ซักแล้วหด" ดูนะครับ

ปกติ "เยื่อหุ้มข้อไหล่" ของเรา จะมีความยืดหยุ่นเหมือนผ้าสแปนเด็กซ์ ยืดหดได้เวลาเราหมุนแขน แต่ในคนที่เป็นโรคไหล่ติด เยื่อหุ้มข้อนี้จะเกิดการอักเสบและหนาตัวขึ้น เปรียบเหมือน "เสื้อที่หดตัวจนรัดแน่น" หรือเหมือน "ถุงสูญญากาศ" ที่ดูดอากาศออกจนพลาสติกรัดแนบไปกับสิ่งของข้างใน

เมื่อเยื่อหุ้มมันรัดข้อไหล่ไว้แน่นขนาดนั้น กระดูกข้างในก็เลยขยับไม่ได้ ขยับแล้วก็เจ็บ จะยกสุดก็ติด จะหมุนก็ติด นี่คือที่มาของคำว่า "ไหล่ติด" นั่นเองครับ

---

เจาะลึก: สาเหตุและใครบ้างที่เสี่ยง?

โรคนี้แปลกอยู่อย่างหนึ่งคือ บางทีก็ "เกิดขึ้นเอง" (Primary) โดยไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด แต่ทางการแพทย์พบว่ามีความสัมพันธ์กับปัจจัยเหล่านี้สูงมาก:

1. อายุและเพศ: พบบ่อยในคนอายุ 40-60 ปี และ ผู้หญิง เป็นมากกว่าผู้ชาย

2. โรคเบาหวาน (Diabetes): อันนี้สำคัญมาก! คนเป็นเบาหวานมีความเสี่ยงจะเป็นไหล่ติดมากกว่าคนทั่วไปถึง 5 เท่า และมักจะรักษาหายยากกว่าด้วย เพราะน้ำตาลในเลือดที่สูงทำให้คอลลาเจนในข้อไหล่แข็งตัว

3. โรคไทรอยด์: ทั้งไทรอยด์เป็นพิษและไทรอยด์ต่ำ

4. การหยุดขยับไหล่นานๆ: เช่น คนที่แขนหักแล้วต้องใส่เฝือก หรือคนไข้ผ่าตัดเต้านม ผ่าตัดหัวใจ ที่ไม่กล้าขยับแขน พอไม่ได้ขยับ เยื่อหุ้มข้อมันก็เลยยึดติด

---

3 ระยะของโรคไหล่ติด (เช็คซิ คุณอยู่ระยะไหน?)

โรคนี้มีวงจรชีวิตของมันครับ กินเวลายาวนานเป็นปีๆ ถ้าไม่รักษา แบ่งเป็น 3 ช่วง:

• ระยะที่ 1: ระยะเจ็บปวด (Freezing Stage)

  • อาการ: ปวดมาก! ปวดตลอดเวลา ปวดตอนกลางคืนจนนอนไม่ได้ ขยับนิดเดียวก็เจ็บ แต่ไหล่ยังพอขยับได้บ้าง

  • ระยะเวลา: เป็นอยู่ 2-9 เดือน (ช่วงนี้ทรมานสุด)

• ระยะที่ 2: ระยะข้อยึด (Frozen Stage)

  • อาการ: ความเจ็บปวด "เริ่มลดลง" แต่... ไหล่จะ "แข็งมาก" ขยับได้น้อยลงเรื่อยๆ ยกแขนหวีผมไม่ได้ ล้วงกระเป๋าหลังกางเกงไม่ได้ ผู้หญิงจะติดตะขอเสื้อชั้นในไม่ได้

  • ระยะเวลา: เป็นอยู่ 4-12 เดือน

• ระยะที่ 3: ระยะฟื้นตัว (Thawing Stage)

  • อาการ: ความยึดตึงค่อยๆ ลดลง ไหล่เริ่มขยับได้มากขึ้นจนกลับมาเกือบปกติ

  • ระยะเวลา: 6 เดือน - 2 ปี (รวมๆ แล้วโรคนี้อาจอยู่กับเรานานถึง 3 ปีถ้าไม่ทำอะไรเลย!)

---

การตรวจวินิจฉัย: หมอรู้ได้ไงว่าไหล่ติด?

หมอจะทำการตรวจร่างกายง่ายๆ โดยให้คุณลองยกแขนเอง (Active) และหมอจับยกให้ (Passive)

• ถ้าเป็น "เส้นเอ็นไหล่ฉีก": คุณยกเองไม่ขึ้น แต่หมอจับยกให้ขึ้นได้จนสุด

• ถ้าเป็น "ไหล่ติด": คุณยกเองก็ไม่ขึ้น หมอจับยกให้ก็ไปไม่ได้ มันจะแข็งตึ้กเหมือนติดล็อก (Block)

การตรวจพิเศษ:

• เอกซเรย์ (X-ray): ส่วนใหญ่มัก "ปกติ" แต่หมอจะทำเพื่อดูว่าไม่มีกระดูกงอกหรือข้อเสื่อม

• MRI: มักไม่จำเป็น ยกเว้นหมอสงสัยว่ามีเส้นเอ็นฉีกขาดร่วมด้วย

---

แนวทางการรักษา: ต้องผ่าตัดไหม?

ข่าวดีครับ! 90% ของคนไข้ไหล่ติด "หายได้โดยไม่ต้องผ่าตัด" แต่ต้องใช้ความอดทนและวินัยสูงมาก

1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (หัวใจหลัก)

• ยาลดการอักเสบ (NSAIDs): ช่วยลดปวดในระยะแรก

• การฉีดยาสเตียรอยด์ (Steroid Injection):

  • หมออาจฉีดยาเข้าไปในข้อไหล่ (Intra-articular) เพื่อลดการอักเสบของเยื่อหุ้มข้ออย่างรวดเร็ว ช่วยให้หายปวดและเริ่มทำกายภาพได้ง่ายขึ้น (ควรฉีดโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ)

• กายภาพบำบัด (Physical Therapy): "สำคัญที่สุด"

  • เป้าหมายคือการ "ยืดเยื่อหุ้มข้อ" (Stretching) ให้มันคลายตัว เหมือนเราค่อยๆ ดึงหนังยางที่มันแข็งให้ยืดออก

  • ท่าบริหารแนะนำ:

    • ไต่กำแพง (Finger Walk): หันหน้าเข้ากำแพง ใช้นิ้วค่อยๆ ไต่ขึ้นไปให้สูงที่สุด

    • ชักรอก (Pulley): ใช้เชือกคล้องราว ใช้มือข้างดีดึงให้มือข้างเจ็บยกขึ้น

    • ถูหลัง (Towel Stretch): ใช้ผ้าขนหนูพาดหลัง มือดีอยู่บน มือเจ็บอยู่ล่าง แล้วให้มือดีดึงผ้าขึ้น เพื่อลากมือเจ็บขึ้นไปทางสะบัก

2. การดัดไหล่ (Manipulation under anesthesia)

• ถ้ากายภาพแล้วไม่ไปไหน หมออาจให้ดมยาสลบ แล้วทำการ "ดัด" ข้อไหล่ให้พังผืดที่ยึดติดมันฉีกขาดออก (ฟังดูโหด แต่ทำตอนหลับ ไม่เจ็บครับ)

3. การผ่าตัดส่องกล้อง (Arthroscopic Capsular Release)

• เป็นทางเลือกสุดท้าย ทำเมื่อรักษาทุกวิธีแล้วไม่หาย เกิน 6 เดือนขึ้นไป

• หมอจะเจาะรูเล็กๆ ส่องกล้องเข้าไปตัดเยื่อหุ้มข้อส่วนที่หนาและยึดติดออก แผลเล็ก ฟื้นตัวไว

---

สรุป: บทเรียนจากเคสป้าแดง

ป้าแดงเป็นเบาหวานร่วมด้วย (ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญ) หมอจึงเริ่มรักษาด้วยการคุมระดับน้ำตาลให้ดีขึ้น ฉีดยาลดอักเสบเข้าข้อไหล่ 1 เข็ม อาการปวดลดลงชัดเจนใน 1 สัปดาห์

จากนั้น ป้าแดงขยันทำท่า "ไต่กำแพง" และ "ถูหลัง" ทุกวัน วันละ 3 เวลา ผ่านไป 4 เดือน ป้าแดงกลับมาสวมเสื้อในได้เอง ยกมือไหว้พระได้สุดแขน และกลับมายิ้มได้อีกครั้ง

หมออยากบอกว่า... "ไหล่ติด หายได้ แต่อย่าใจร้อน" โรคนี้เหมือนวิ่งมาราธอนครับ ต้องค่อยๆ ยืด ค่อยๆ บริหาร อย่าฝืนกระชากแรงๆ และอย่ายอมแพ้ หากใครเริ่มรู้สึกตึงๆ ไหล่ หรือปวดเวลานอน อย่าปล่อยทิ้งไว้นาน รีบมาปรึกษาหมอ เพื่อรับการรักษาที่ถูกวิธี จะได้ไม่ต้องทนเจ็บเป็นปีๆ ครับ

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ไหล่ติด #ปวดไหล่ #ยกแขนไม่ขึ้น #กายภาพบำบัด #FrozenShoulder #ข้อไหล่ยึด #หมอเก่งกระดูกและข้อ #เบาหวานกับไหล่ติด

---

References (แหล่งอ้างอิง)

1. Le HV, Lee SJ, Nazarian A, DeAngelis JP. Adhesive capsulitis of the shoulder: review of pathophysiology and current clinical treatments. Shoulder Elbow. 2017;9(2):75-84.

   • (สรุป: บทความทบทวนพยาธิสภาพและแนวทางการรักษาโรคข้อไหล่ติดในปัจจุบัน)

2. Zuckerman JD, Rokito A. Frozen shoulder: a consensus definition. J Shoulder Elbow Surg. 2011;20(2):322-325.

   • (สรุป: คำนิยามและเกณฑ์การวินิจฉัยโรคข้อไหล่ติดที่ยอมรับกันในระดับสากล)

3. Neviaser AS, Hannafin JA. Adhesive capsulitis: a review of current treatment. Am J Sports Med. 2010;38(11):2346-2356.

   • (สรุป: การทบทวนวิธีรักษาโรคไหล่ติด ทั้งแบบไม่ผ่าตัด การฉีดยา และการผ่าตัด)

4. Femino JE, et al. Manipulation of the frozen shoulder under general anesthesia. J Shoulder Elbow Surg. 2002.

   • (สรุป: ศึกษาผลลัพธ์ของการรักษาด้วยวิธีดัดไหล่ภายใต้การดมยาสลบในผู้ป่วยไหล่ติด)

5. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Frozen Shoulder. OrthoInfo. Last reviewed 2022.

   • (สรุป: ข้อมูลมาตรฐานสำหรับประชาชนจากสมาคมศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์อเมริกัน)