"กลางวันทำงานได้ปกติ... แต่พอล้มตัวลงนอน ปวดไหล่เหมือนโดนมีดแทง!" เจาะลึกปริศนาโรคไหล่ติด ทำไมต้องมาปวดตอนกลางคืน?
"หมอครับ ผมจะเป็นบ้าตายแล้ว กลางวันผมขับรถ ยกของ ทำงานได้ปกตินะครับ อาจจะมีขัดๆ นิดหน่อย แต่พอกลางคืนจะนอนเท่านั้นแหละ... นอนตะแคงทับก็ปวด นอนหงายก็ร้าวลงแขน สะดุ้งตื่นคืนละ 3-4 รอบ ยานอนหลับก็เอาไม่อยู่ ผมเป็นมะเร็งกระดูกหรือเปล่าครับ?"
นี่คือเสียงปรับทุกข์ของ "คุณสมศักดิ์" วัย 52 ปี ที่เดินตาโหลเข้ามาในห้องตรวจด้วยความอิดโรย อาการแบบนี้หมอเก่งเจอแถมทุกวันในคนวัย 50+ ครับ มันคืออาการสุดคลาสสิกของโรค "ข้อไหล่ติด" (Frozen Shoulder) ในระยะอักเสบ
หลายคนสงสัยและกังวลมากว่า ทำไมโรคนี้มันเลือกเวลาปวด? ทำไมต้องมารังแกกันตอนเราจะพักผ่อน? วันนี้หมอมีคำตอบทางวิทยาศาสตร์มาอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ พร้อมวิธีแก้ที่จะช่วยให้คืนนี้คุณสมศักดิ์และทุกท่านนอนหลับได้สนิทขึ้นครับ
ความจริงของ "ไหล่ที่ถูกแช่แข็ง"
โรคข้อไหล่ติด หรือ Frozen Shoulder ไม่ได้เกิดจากกระดูกหัก หรือข้อเสื่อมแบบเข่านะครับ แต่เกิดจาก "เยื่อหุ้มข้อ" (Joint Capsule) ที่ห่อหุ้มรอบๆ หัวไหล่เรา มันเกิดการอักเสบ แล้วค่อยๆ หดตัว หนาตัว และแข็งตัวขึ้น
ลองจินตนาการว่าปกติเยื่อหุ้มข้อเราเหมือน "เสื้อยืดที่ยืดหยุ่นใส่สบาย" แต่พอเป็นโรคนี้ เสื้อตัวนั้นถูกเอาไปซักจนหด แล้วกลายเป็น "เสื้อหนังที่แข็งโป๊กและคับติ้ว" เวลาเราจะขยับแขน มันก็รั้ง มันก็ดึง ทำให้เจ็บและขยับได้ไม่สุดนั่นเองครับ
ไขปริศนา "ทำไมปวดมากตอนกลางคืน?" (Nocturnal Pain)
นี่คือคำถามที่คนไข้ถามหมอมากที่สุดครับ ว่าทำไมกลางวันดีๆ กลางคืนถึงปวด? สาเหตุหลักมี 3 ข้อครับ:
1. แรงโน้มถ่วงและตำแหน่งของแขน (Gravity & Mechanics)
- ตอนกลางวัน (ท่ายืน/นั่ง): แรงโน้มถ่วงของโลกจะช่วย "ดึง" แขนเราลงข้างล่างตามธรรมชาติ ทำให้เกิดช่องว่างในข้อไหล่เล็กน้อย เยื่อหุ้มข้อที่อักเสบจึงไม่ถูกเบียดมากนัก
- ตอนกลางคืน (ท่านอน): พอเราล้มตัวลงนอน แรงดึงจากโลกหายไปครับ หัวกระดูกต้นแขนอาจจะขยับไปเบียดกับเยื่อหุ้มข้อที่กำลังอักเสบอยู่ ยิ่งถ้าเผลอนอนตะแคงทับไหล่ข้างที่เจ็บ ยิ่งเหมือนเอาหินไปทับแผลสดๆ เลยทำให้ปวดสะดุ้งตื่นครับ
2. สารเคมีในร่างกาย (Circadian Rhythm of Inflammation)
- ร่างกายมนุษย์มีนาฬิกาชีวิตครับ สารเคมีที่เกี่ยวกับการลดการอักเสบ (เช่น คอร์ติซอล) มักจะลดระดับลงในตอนกลางคืน ส่วนสารที่กระตุ้นความปวดและการอักเสบ (Cytokines) มักจะทำงานได้ดีตอนเราหลับ ทำให้ภูเขาน้ำแข็งแห่งความปวดโผล่ขึ้นมาตอนกลางคืน
3. ความเงียบและความสนใจ (Psychological Factor)
- ตอนกลางวันเรายุ่งกับงาน มีสิ่งเร้า มีคนคุยด้วย สมองเลยไปโฟกัสเรื่องอื่น แต่พอกลางคืน ทุกอย่างเงียบสงบ สมองไม่มีเรื่องให้คิด มันเลยหันมาโฟกัสที่ "ความเจ็บปวด" อย่างเต็มที่ อาการปวดเลยดูรุนแรงกว่าปกติเป็นทวีคูณครับ
อาการสัญญาณเตือน: ไหล่ติดระยะ "แช่แข็ง" (Freezing Stage)
โรคนี้แบ่งเป็น 3 ระยะ แต่อาการปวดกลางคืนจะเด่นชัดที่สุดใน ระยะแรก (Freezing Stage) ครับ
- ปวด: ปวดตุบๆ ปวดร้าวลงต้นแขน (ไม่เกินศอก) แม้อยู่เฉยๆ ก็ปวด
- เคลื่อนไหว: เริ่มยกแขนสุดไม่ได้ ติดขัดเวลาจะหยิบของสูง หรือจะล้วงกระเป๋าหลัง หรือไขเสื้อใน (ในผู้หญิง)
- ระยะเวลา: เป็นมาประมาณ 1-3 เดือน และจะปวดมากขึ้นเรื่อยๆ
ต้องตรวจอะไรไหม?
- X-ray: ส่วนใหญ่ผลจะ "ปกติ" ครับ (เพราะกระดูกไม่ได้เป็นอะไร) แต่หมอจะทำเพื่อดูว่าไม่มีหินปูนเกาะ หรือกระดูกงอก
- Ultrasound: จะเห็นชัดว่าเยื่อหุ้มข้อหนาตัว และมีเส้นเลือดฝอยวิ่งมาเลี้ยงเยอะมาก (แสดงถึงการอักเสบจัดๆ)
แนวทางการรักษา: ทำยังไงให้นอนหลับ?
เป้าหมายแรกของเราคือ "ลดปวดเพื่อให้พักผ่อนได้" ครับ
1. ปรับท่านอน (สำคัญที่สุด)
- ห้ามนอนทับ: ห้ามนอนตะแคงทับข้างที่เจ็บเด็ดขาด
- หมอนช่วยชีวิต:
- ถ้า นอนหงาย: ให้เอาหมอนใบเล็กๆ หรือผ้าขนหนูม้วน รองใต้ข้อศอกข้างที่เจ็บ เพื่อไม่ให้แขนตกลงไปด้านหลัง (ซึ่งจะไปดึงเยื่อหุ้มข้อที่อักเสบ)
- ถ้า นอนตะแคง (ทับข้างดี): ให้กอดหมอนข้าง แล้วเอาแขนข้างที่เจ็บวางพาดบนหมอนข้าง ให้แขนอยู่ในระดับเดียวกับไหล่ ไม่ห้อยตกลงมา
2. การใช้ยา (Medication)
- ยาแก้ปวดธรรมดาอาจเอาไม่อยู่ หมอจะให้ยากลุ่มลดการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ทานมื้อเย็น เพื่อให้ยาออกฤทธิ์ครอบคลุมถึงตอนกลางคืน
3. การฉีดยา (Injection) - พระเอกขี่ม้าขาว
- ในระยะที่ปวดทรมานมากจนไม่ได้นอน การ "ฉีดสเตียรอยด์ลดอักเสบเข้าข้อ" (Intra-articular Injection) เป็นวิธีที่ได้ผลดีและเร็วที่สุดครับ อาการปวดกลางคืนมักจะหายไปใน 1-2 วัน ทำให้คนไข้กลับไปนอนหลับได้ และเริ่มทำกายภาพต่อได้
- เทคนิคเสริม: การทำ Hydrodilatation คือการฉีดน้ำเกลือเข้าไปขยายถุงหุ้มข้อที่หดตัว ให้มันยืดขยายออก เหมือนเป่าลูกโป่ง ช่วยลดอาการติดขัดได้
4. กายภาพบำบัด (Physical Therapy)
- ข้อควรระวัง: ในระยะที่ปวดจัดๆ (ระยะแรก) "ห้ามดัดไหล่แรงๆ" เด็ดขาด ยิ่งดัดยิ่งอักเสบ ยิ่งปวดกลางคืน
- ให้ทำแค่ "ยืดเบาๆ" (Stretching) เช่น ท่าไต่ผนัง หรือท่าแกว่งแขน (Pendulum Exercise) เพื่อคงมุมการเคลื่อนไหวไว้ก่อน รอหายปวดแล้วค่อยดัดจริงจังครับ
พยากรณ์โรค: หายขาดไหม?
โรคไหล่ติด เป็นโรคที่ "หายเองได้" (Self-limiting) แต่ใช้เวลานานมากกกก (1-2 ปี) กว่าจะหายปวดและหายติด การรักษาทางการแพทย์ จะช่วย "ร่นเวลา" จาก 2 ปี ให้เหลือ 3-6 เดือน และช่วยให้ท่านไม่ต้องทนทรมานกับการอดนอนครับ
สรุป
คุณสมศักดิ์และท่านผู้อ่านครับ อาการปวดไหล่ตอนกลางคืน ไม่ใช่เรื่องลี้ลับ และไม่ใช่มะเร็ง แต่เป็นธรรมชาติของ "โรคไหล่ติด" ที่เยื่อหุ้มข้อมันอักเสบ การรักษาที่ถูกต้อง จะช่วยคืนการนอนหลับที่มีคุณภาพให้ท่านได้ อย่าทนปวดจนเสียสุขภาพจิตนะครับ รีบมาให้หมอช่วยดูแล เพื่อให้ท่านตื่นเช้ามาด้วยความสดใส ไม่ต้องกุมไหล่ร้องโอดโอยอีกต่อไปครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ไหล่ติด #ปวดไหล่ตอนกลางคืน #นอนไม่หลับปวดไหล่ #FrozenShoulder #ข้อไหล่ยึด #ฉีดยาไหล่ #กายภาพบำบัดไหล่ #หมอเก่งกระดูกและข้อ
Reference
- Neviaser AS, Hannafin JA. Adhesive Capsulitis: A Review of Current Treatment. Am J Sports Med. 2010;38(11):2346-2356.
- (สรุป: รวบรวมข้อมูลโรคไหล่ติด ยืนยันว่าอาการปวดกลางคืน (Night Pain) เป็นลักษณะเด่นของระยะแรก (Freezing phase) และการฉีดสเตียรอยด์ช่วยลดอาการปวดระยะสั้นได้ดีมาก)
- Kelley MJ, et al. Shoulder Pain and Mobility Deficits: Adhesive Capsulitis. J Orthop Sports Phys Ther. 2013;43(5):A1-A31.
- (สรุป: แนวทางเวชปฏิบัติทางกายภาพบำบัด แนะนำการปรับพฤติกรรมและการจัดท่าทางในการนอน เพื่อลดความเจ็บปวดในผู้ป่วยไหล่ติด)
- Hand, C. et al. The pathology of frozen shoulder. J Bone Joint Surg Br. 2007.
- (สรุป: อธิบายพยาธิสภาพของเยื่อหุ้มข้อที่หนาตัวและการสร้างเส้นเลือดใหม่ (Neovascularization) ซึ่งสัมพันธ์กับอาการปวดที่รุนแรง)
- Femino, J.E. et al. The effect of intra-articular corticosteroid injection on pain and range of motion in adhesive capsulitis. Orthopedics. 1997.
- (สรุป: การฉีดสเตียรอยด์เข้าข้อช่วยลดอาการปวดตอนกลางคืนได้อย่างมีนัยสำคัญ ทำให้ผู้ป่วยนอนหลับได้ดีขึ้น)
- Maund, E. et al. Management of frozen shoulder: a systematic review and cost-effectiveness analysis. Health Technol Assess. 2012.
- (สรุป: การเปรียบเทียบความคุ้มค่าของการรักษา พบว่าการรักษาแบบประคับประคองร่วมกับการฉีดยา เป็นทางเลือกแรกที่เหมาะสมที่สุด)
No comments:
Post a Comment