นวดแรง ๆ ช่วยจริงหรือทำให้เส้นเอ็นไหล่พัง? ความจริงที่คุณต้องรู้ก่อนไหล่ระบม
“หมอครับ ไปนวดมานึกว่าจะหาย ปรากฏว่าเช้ามาแขนระบมจนยกไม่ขึ้น ยิ่งกว่าเดิมอีก!”
นี่คือเสียงสะท้อนจากคนไข้ที่มาหาหมอพร้อมรอยเขียวช้ำตรงหัวไหล่ หลายคนมีความเชื่อฝังใจว่า “นวดต้องเจ็บถึงจะหาย” หรือ “ต้องกดให้โดนเส้นถึงจะดี” แต่สำหรับข้อไหล่ซึ่งเป็นจุดที่มีความละเอียดอ่อนสูง การนวดที่รุนแรงเกินไปอาจเป็นจุดเริ่มต้นของฝันร้ายที่ทำให้เส้นเอ็นที่อักเสบอยู่แล้ว... “ขาด” ได้เลยครับ
วันนี้หมอเก่งจะมาอธิบายว่า ทำไมการนวดแรง ๆ ถึงอาจกลายเป็นการทำร้ายตัวเอง และเมื่อไหร่ที่คุณควรหยุดนวดแล้วเดินมาหาหมอแทน
เคสจริงจากห้องตรวจ: พี่วิมลกับ "เส้นที่ถูกบี้จนขาด"
พี่วิมล (นามสมมติ) อายุ 55 ปี ปวดไหล่มาสักพักแล้วคิดว่าเป็นแค่กล้ามเนื้อตึง จึงไปหาร้านนวดแผนโบราณและขอให้ช่าง “จัดหนัก” เพราะอยากให้หายไว ๆ ช่างนวดใช้ศอกกดเน้นลงไปที่หัวไหล่ด้านข้าง พี่วิมลเล่าว่าเจ็บจนตัวเกร็งแต่ก็ทน เพราะคิดว่าช่างกำลัง “คลายเส้น” ให้
วันรุ่งขึ้น พี่วิมลยกแขนไม่ขึ้นเลยครับ และมีอาการปวดแปลบเหมือนมีเข็มทิ่มตลอดเวลา พอหมอตรวจด้วยอัลตราซาวด์ พบว่าเส้นเอ็นที่เคยอักเสบเล็กน้อย ตอนนี้มีรอยฉีกขาดเพิ่มขึ้นจากการโดนแรงกดมหาศาลบี้ลงกับกระดูกโดยตรง นี่แหละครับคือตัวอย่างของความปรารถนาดีแต่ผิดวิธี
อธิบายความจริง: ทำไมไหล่ถึงทนแรงกดหนัก ๆ ไม่ได้? (ภาษาชาวบ้าน)
โครงสร้างไหล่เราไม่เหมือนหลังหรือน่องนะครับ ข้อไหล่มีเส้นเอ็นกลุ่ม “โรเตเตอร์ คัฟฟ์” (Rotator Cuff) วิ่งอยู่ในช่องแคบ ๆ ระหว่างกระดูกสองชิ้น
ลองจินตนาการว่าเส้นเอ็นเหมือน “เส้นบะหมี่” ที่วางอยู่บนโต๊ะหิน แล้วเราเอา “สาก” (ศอกหรือนิ้วหัวแม่มือแข็ง ๆ) กดขยี้ลงไปบนเส้นบะหมี่นั้นแรง ๆ สิ่งที่เกิดขึ้นคือเส้นบะหมี่จะถูกบี้จนแบนและขาดคาโต๊ะหินครับ เส้นเอ็นไหล่ที่อักเสบอยู่แล้วจะเปื่อยและเปราะบางกว่าปกติ การนวดแรง ๆ จึงเป็นการซ้ำเติมรอยแผลให้ฉีกกว้างขึ้นนั่นเอง
นวดแบบไหน "เสี่ยง" นวดแบบไหน "รอด"?
แบบที่เสี่ยงพัง: นวดโดยการใช้ศอกกดจุด, การดึงแขนกระชากแรง ๆ (ดัดตน), การกดเน้นที่จุดเดิมซ้ำ ๆ จนเขียวช้ำ หรือการนวดในขณะที่มีอาการอักเสบเฉียบพลัน (ปวด บวม แดง ร้อน)
แบบที่พอช่วยได้: นวดเพื่อผ่อนคลายกล้ามเนื้อบ่าและรอบสะบัก (Soft Tissue Release) โดยใช้แรงพอประมาณ ไม่เจ็บจนต้องกลั้นหายใจ เน้นการคลึงเบา ๆ เพื่อให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น
กลไกการบาดเจ็บ (Pathogenesis): จากอักเสบสู่การฉีกขาด
เมื่อเส้นเอ็นอักเสบ ร่างกายจะส่งเลือดมาเลี้ยงจนบวมน้ำ (Edema) ทำให้พื้นที่ในช่องใต้กระดูกจะงอยไหล่แคบลงไปอีก เมื่อช่างนวดกดแรง ๆ ลงไป แรงนั้นจะส่งผ่านผิวหนังไปกดทับเส้นเอ็นที่บวมอยู่ให้เบียดกับกระดูกหัวไหล่ (Humerus) การบีบอัดนี้ทำให้เซลล์เส้นเอ็นตาย (Tissue Necrosis) และเกิดการฉีกขาดในที่สุดครับ
การตรวจวินิจฉัย: เมื่อนวดแล้วไม่หาย หมอทำอย่างไร?
Physical Exam: หมอจะเช็กท่าทางที่ปวด ถ้ากดนวดแล้วยิ่งเจ็บ มักเป็นสัญญาณของเอ็นฉีก
Ultrasound: วิธีนี้เฉลยได้ทันทีครับ หมอจะเห็นเลยว่าเส้นเอ็นที่โดนนวดมา บวมน้ำหรือมีรอยฉีกขาดเพิ่มขึ้นไหม
MRI: ในเคสที่นวดจนระบมเรื้อรัง หมอจะใช้ MRI ดูว่ามีเลือดออกภายในข้อหรือมีการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อส่วนลึกร่วมด้วยหรือไม่
แนวทางการรักษา: กู้คืนไหล่หลังระบม
หยุดนวดทันที: หากนวดแล้วเจ็บกว่าเดิม ต้องพักการใช้งานและประคบเย็นเพื่อลดการอักเสบ
ทานยาลดอักเสบ: เพื่อหยุดวงจรการปวดที่เกิดจากการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ
การฉีดยานำทางด้วยอัลตราซาวด์: หากเอ็นเริ่มฉีกขาด การฉีดสารสกัดพลาสมาเข้มข้น (PRP) เข้าไปซ่อมแซมจุดที่โดนบี้จะช่วยให้เอ็นกลับมาสมานกันได้เร็วขึ้นโดยไม่ต้องผ่าตัดครับ
สรุป
การนวดแผนไทยเป็นมรดกที่ดีครับ แต่ต้องใช้ให้ถูกจุด ไหล่ที่มีอาการปวดลึก ๆ มักมีสาเหตุจากเส้นเอ็นข้างใน ไม่ใช่แค่กล้ามเนื้อตึง การ "บี้เส้น" ที่ไหล่จึงอันตรายกว่าที่คิด ถ้าปวดไหล่... ให้เริ่มจากการบริหารเบา ๆ หรือปรึกษาหมอก่อนจะเดินเข้าร้านนวดนะครับ เพื่อรักษาเส้นเอ็นของคุณให้อยู่ใช้งานไปนาน ๆ
ด้วยความสุภาพ บทความนี้มุ่งเน้นเพื่อให้ความรู้เบื้องต้น หากคุณมีอาการปวดไหล่เฉียบพลันหลังการนวด หรือมีอาการแขนอ่อนแรงร่วมด้วย ควรพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อรับการวินิจฉัยอย่างเร่งด่วนครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#นวดปวดไหล่ #เอ็นไหล่ขาด #อันตรายจากการนวด #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ #ปวดไหล่ #กายภาพบำบัด #นวดแผนไทย #ไหล่ระบม #HealthWarning
References
Moradian M, et al. (2024). Iatrogenic Rotator Cuff Injury: Risks of Aggressive Manual Therapy. Journal of Bodywork and Movement Therapies. (งานวิจัยที่พูดถึงความเสี่ยงของการบาดเจ็บเส้นเอ็นจากการทำหัตถการหรือการนวดที่รุนแรงเกินไป)
Field T. (2023). Shoulder Massage Therapy: Benefits and Precautions. International Journal of Neuroscience. (สรุปข้อควรระวังในการนวดบริเวณข้อต่อที่มีความซับซ้อนอย่างข้อไหล่)
Pombo M, et al. (2022). Effect of Compression Force on Tendon Microcirculation. American Journal of Sports Medicine. (ศึกษาผลกระทบของแรงกดต่อการไหลเวียนเลือดในเส้นเอ็น ซึ่งนำไปสู่การเสื่อมสภาพ)
American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) (2023). Managing Shoulder Pain: When to Avoid Massage. (แนวทางปฏิบัติสำหรับผู้ป่วยปวดไหล่ว่าเมื่อไหร่ที่ควรและไม่ควรนวด)
Department of Thai Traditional and Alternative Medicine (2025). Standard Practice for Shoulder Massage.(มาตรฐานและข้อควรระวังในการนวดไทยบริเวณข้อไหล่)
No comments:
Post a Comment