ไหล่ติด" ขยับนิดก็เจ็บ ยกไม่ขึ้นเหมือนมีกาวดึง: บริหารผิดจังหวะ ระวังพังถาวร!

 

ไหล่ติด" ขยับนิดก็เจ็บ ยกไม่ขึ้นเหมือนมีกาวดึง: บริหารผิดจังหวะ ระวังพังถาวร!

"คุณหมอคะ ทำไมยิ่งบริหารยิ่งเจ็บ เมื่อวานไปพยายามดึงไหล่ตามคลิปในเน็ต วันนี้ไข้ขึ้น ปวดจนนอนไม่ได้เลยค่ะ"

เคสของคุณป้าประนอม (นามสมมติ) วัย 58 ปี เป็นตัวอย่างที่พบบ่อยมากครับ คุณป้าเริ่มมีอาการ "ไหล่ติด" (Frozen Shoulder) แล้วพยายามฝืน "ดัด" ให้หายเร็วๆ โดยไม่รู้ว่าไหล่ติดมีหลายระยะ การไปฝืนดัดในวันที่ไหล่กำลังอักเสบรุนแรง ก็เหมือนเราไปดึงแผลที่กำลังอักเสบให้ฉีกขาดเพิ่มขึ้นนั่นเองครับ

ความลับของโรคไหล่ติดคือ "แต่ละระยะ ต้องบริหารไม่เหมือนกัน" ครับ หากทำถูกช่วง อาการจะค่อยๆ ดีขึ้น แต่ถ้าทำผิดช่วง อาจจะกลายเป็นอักเสบเรื้อรังได้

---

โรคไหล่ติดคืออะไร? (ภาษาชาวบ้าน)

ลองนึกภาพ "เยื่อหุ้มข้อไหล่" ของเรา ปกติมันจะยืดหยุ่นเหมือนถุงพลาสติกใหม่ๆ ที่ขยายตัวได้ตามการขยับแขน แต่พอเป็นโรคไหล่ติด เยื่อหุ้มนี้จะหนาตัวขึ้น แข็ง และหดตัวลง เหมือนถุงพลาสติกที่โดนไฟลนจนย่นและแข็งกระด้าง ทำให้เรายกแขนไม่ได้ หมุนแขนไปข้างหลังเพื่อเกาหลังหรือรูดซิปเสื้อไม่ได้เลยครับ

---

เช็กด่วน! คุณอยู่ระยะไหน? และต้องบริหารอย่างไร?

ระยะที่ 1: ระยะปวด (Freezing Stage) – "ปวดนำหน้า ติดตามมา"

ระยะนี้กินเวลาประมาณ 2-9 เดือน คุณจะรู้สึกปวดไหล่มาก โดยเฉพาะตอนกลางคืน หรือตอนที่ขยับแขนกะทันหัน ความปวดยังมากกว่าความติดครับ

• เป้าหมาย: ลดปวดและป้องกันไม่ให้ติดเพิ่ม
• การบริหาร: "ห้ามดัด ห้ามดึงแรง" ให้เน้นการแกว่งแขนเบาๆ (Codman’s Exercise) ให้โน้มตัวไปข้างหน้า ใช้มืออีกข้างพิงโต๊ะ แล้วปล่อยแขนข้างที่ปวดลงตามแรงโน้มถ่วง แกว่งเป็นวงกลมเล็กๆ เหมือนลูกตุ้มนาฬิกา เพื่อให้ข้อไหล่ได้ขยับโดยไม่มีแรงกระแทก
• การรักษา: ช่วงนี้คุณหมอมักจะให้ยาลดอักเสบ หรือฉีดยาลดการอักเสบด้วยอัลตราซาวด์นำทาง เพื่อหยุดวงจรความเจ็บปวดครับ

ระยะที่ 2: ระยะติดแข็ง (Frozen Stage) – "ปวดลดลง แต่แข็งเป๊ก"

ระยะนี้ปวดน้อยลงแล้ว แต่ไหล่จะติดชัดเจน ยกแขนไม่ขึ้น หมุนแขนไม่ได้เลย มักเป็นในช่วงเดือนที่ 4-12

• เป้าหมาย: "เพิ่มองศาการขยับ" (Gain Range of Motion)
• การบริหาร: ระยะนี้ต้อง "เน้นการยืด" อย่างจริงจังครับ
  1. ท่าไต่กำแพง: ใช้นิ้วมือไต่กำแพงขึ้นไปเรื่อยๆ จนรู้สึกตึง ค้างไว้ 10-15 วินาที
  2. ท่าใช้ไม้พลอง: ใช้มือข้างที่ดีช่วยดันไม้พลอง เพื่อดันแขนข้างที่ติดไปด้านข้าง หรือขึ้นด้านบน
• ความรู้สึก: ตอนทำจะรู้สึกตึงมากและเจ็บนิดๆ ในระดับที่ทนได้ (ไม่ใช่เจ็บจนหน้ามืด)

ระยะที่ 3: ระยะเริ่มคลาย (Thawing Stage) – "ฟ้าหลังฝน"

เป็นช่วงที่พังผืดเริ่มคลายตัวลงเองตามธรรมชาติ มักเป็นในช่วง 1-3 ปี

• เป้าหมาย: "สร้างความแข็งแรง" (Strengthening)
• การบริหาร: เมื่อไหล่เริ่มขยับได้เกือบปกติ ให้เริ่มออกกำลังกายเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบหัวไหล่ โดยใช้หนังยางยืด (Resistance Band) เพื่อให้หัวไหล่กลับมาใช้งานหนักได้เหมือนเดิม

---

การตรวจและรักษาที่แนะนำ

หากปวดไหล่ไม่หาย อย่าเพิ่งเดาเองครับ การตรวจที่เหมาะสมมีดังนี้:

1. การตรวจร่างกาย: หมอจะทดสอบการหมุนข้อไหล่ในท่าต่างๆ เพื่อแยกจากโรคเอ็นฉีก
2. อัลตราซาวด์ (Ultrasound): ช่วยดูความหนาของเยื่อหุ้มข้อและเช็กว่ามีหินปูนหรือเอ็นอักเสบร่วมด้วยไหม
3. การฉีดยาขยายข้อไหล่ (Hydrodilatation): สำหรับคนที่ติดมาก หมออาจใช้การฉีดน้ำเกลือผสมยาเข้าข้อภายใต้อัลตราซาวด์ เพื่อให้แรงดันน้ำไปช่วย "ขยาย" เยื่อหุ้มข้อที่หดตัวให้คลายออกทันที วิธีนี้ช่วยให้หายเร็วขึ้นมากครับ

---

สรุป

โรคไหล่ติด "หายเองได้แต่ใช้เวลานาน" การบริหารที่ถูกจังหวะจะช่วยลดความทรมานและทำให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้ปกติเร็วขึ้นครับ

• ช่วงปวด: เน้นขยับเบาๆ ไม่ฝืน
• ช่วงติด: เน้นยืดเหยียดให้สุด
• ช่วงคลาย: เน้นสร้างความแข็งแรง

หากไม่แน่ใจว่าตอนนี้ตัวเองอยู่ระยะไหน การปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจด้วยอัลตราซาวด์จะช่วยให้วางแผนการรักษาได้แม่นยำที่สุดครับ

---

ด้วยความปรารถนาดี หากท่านมีข้อสงสัยหรือความเห็นที่แตกต่าง สามารถพูดคุยแลกเปลี่ยนเพื่อหาแนวทางที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแต่ละบุคคลได้ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ไหล่ติด #ปวดไหล่ #FrozenShoulder #กายภาพบำบัด #เอ็นหัวไหล่อักเสบ #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ #สุขภาพผู้สูงอายุ #ออฟฟิศซินโดรม #ความรู้สุขภาพ

---

References

1. St Angelo JM, et al. (2023). Adhesive Capsulitis. StatPearls Publishing. (อธิบายกลไกการเกิดโรคและแนวทางการรักษาที่แบ่งตามระยะของอาการอย่างละเอียด)
2. Millar NL, et al. (2022). Frozen shoulder. Nature Reviews Disease Primers. (สรุปงานวิจัยล่าสุดเกี่ยวกับการรักษาด้วยการฉีดยาและการบริหารร่างกายในผู้ป่วยไหล่ติด)
3. Redler LH, et al. (2019, Updated 2024). Adhesive Capsulitis: A Review. American Journal of Orthopedics. (เน้นเรื่องการวินิจฉัยแยกโรคระหว่างไหล่ติดกับเอ็นหัวไหล่ขาด)
4. Jain TK, et al. (2021). The effectiveness of physical therapy interventions for shoulder pain. Journal of Family Medicine and Primary Care. (ยืนยันว่าการบริหารร่างกายที่เหมาะสมช่วยลดความปวดและเพิ่มองศาการเคลื่อนไหวได้จริง)
5. Fields BKE, et al. (2023). Evaluation of the Patient with Shoulder Pain. Medical Clinics of North America. (แนวทางการใช้ภาพวินิจฉัย เช่น อัลตราซาวด์ ในการช่วยรักษาโรคไหล่)