ไหล่ติด (Frozen Shoulder) ทำไมบางคนเป็นนาน 2 ปี? เข้าใจ 3 ระยะของโรคที่ทำให้ชีวิตติดขัด
“หมอครับ เมื่อไหร่ผมจะยกแขนได้สุดสักที? นี่เป็นมาเกือบปีแล้ว นวดก็แล้ว ยืดก็แล้ว ทำไมมันยังแข็งเหมือนมีกาวมาหยอดไว้ในข้อไหล่แบบนี้”
นี่คือคำถามสุดหินที่คนไข้โรค “ไหล่ติด” มักจะถามด้วยความท้อใจครับ หลายคนแปลกใจว่าทำไมโรคนี้ถึงใช้เวลารักษานานเหลือเกิน บางคนเป็นแค่ไม่กี่เดือนก็หาย แต่บางคนทนทรมานอยู่เกือบ 2 ปี จนแทบจะลืมไปแล้วว่าการชูแขนขึ้นฟ้ามันรู้สึกยังไง
วันนี้หมอเก่งจะมาเฉลยครับว่า เจ้า “กาวล่องหน” ในข้อไหล่ของคุณมันคืออะไร และทำไมมันถึงชอบอยู่กับเรานานนัก พร้อมวิธีรับมือให้อาการดีขึ้นเร็วที่สุดครับ
เคสจริงจากห้องตรวจ: คุณป้าสมศรีกับ "ความเจ็บปวดที่จบลงด้วยความแข็ง"
คุณป้าสมศรี (นามสมมติ) อายุ 58 ปี มาหาหมอด้วยอาการปวดไหล่ข้างซ้ายมา 6 เดือนแล้ว ป้าเล่าว่าช่วง 3 เดือนแรกมันปวดมาก ปวดจนนอนไม่ได้ พอมาช่วงหลังๆ ความปวดเริ่มลดลง แต่แขนป้ากลับ “แข็ง” จนขยับไปไหนไม่ได้เลย
“จะใส่เสื้อพาดหัวก็ทำไม่ได้ จะเอื้อมหยิบของหลังรถก็เหมือนไหล่จะหลุด แขนมันติดกึ๊กไปหมดเลยหมอ”
พอหมอลองตรวจดู พบว่าข้อไหล่ของป้าสมศรีขยับไม่ได้ทั้งในท่าที่ป้ายกเอง และท่าที่หมอช่วยยก นี่แหละครับคือลักษณะเด่นของ ไหล่ติด (Frozen Shoulder) ที่ต่างจากเอ็นไหล่ขาดอย่างสิ้นเชิง
อธิบายความจริง: "ปลอกหุ้มข้อหดตัว" ภาษาชาวบ้านเข้าใจง่าย
ลองจินตนาการว่าข้อไหล่ของเราคือ “ลูกบอลที่ห่อหุ้มด้วยถุงพลาสติกหนาๆ” ปกติถุงพลาสติกนี้จะหลวมและยืดหยุ่นได้ดี ทำให้เราหมุนแขนได้รอบทิศทาง
แต่คนที่เป็นไหล่ติด อยู่ดีๆ เจ้าถุงหุ้มข้อนี้มันเกิดการ “อักเสบและหนาตัวขึ้น” จนกลายเป็นพังผืดที่แข็งและเหนียว เหมือนเราเอาพลาสติกไปลนไฟจนมันหดรัดลูกบอลไว้แน่นเปี๊ยะ ผลที่ตามมาคือเราจะสูญเสียพื้นที่ในการขยับข้อไหล่ไปเกือบทั้งหมดนั่นเองครับ
ทำไมถึงเป็นนาน 2 ปี? เจาะลึก 3 ระยะของโรค
เหตุผลที่บางคนเป็นนาน เพราะโรคนี้มีการดำเนินโรคตามธรรมชาติที่ค่อนข้างคงที่ แบ่งเป็น 3 ระยะครับ:
ระยะเยือกแข็ง (Freezing Stage - 2-9 เดือน): ระยะนี้จะ "เน้นปวด" ครับ ปวดมากโดยเฉพาะตอนกลางคืน และไหล่จะค่อยๆ ติดขัดมากขึ้น
ระยะแช่แข็ง (Frozen Stage - 4-12 เดือน): ความปวดจะเริ่มเบาลง แต่ความ "แข็ง" จะมาเยือนเต็มที่ ขยับแขนไม่ได้เลย ชีวิตติดขัดไปหมด
ระยะละลาย (Thawing Stage - 6 เดือน - 2 ปี): เป็นช่วงที่พังผืดค่อยๆ คลายตัวลง ความยืดหยุ่นเริ่มกลับมา แขนค่อยๆ ยกได้สูงขึ้น
เห็นไหมครับว่ารวมๆ แล้วกว่าจะจบรอบของมัน อาจกินเวลาได้ตั้งแต่ 1-2 ปีเลยทีเดียว หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง
ใครบ้างที่เสี่ยง? และตรวจอย่างไร?
ผู้ป่วยเบาหวาน: มีโอกาสเป็นสูงกว่าคนปกติถึง 5 เท่า และมักจะเป็นทั้งสองข้าง
โรคไทรอยด์: มีความสัมพันธ์กับการเกิดพังผืดในข้อ
อุบัติเหตุหรือหลังผ่าตัด: การที่ไม่ได้ขยับไหล่นานๆ ทำให้พังผืดก่อตัวได้ง่าย
การตรวจวินิจฉัย: หมอจะเน้นการตรวจร่างกายเป็นหลักครับ ดูช่วงการเคลื่อนไหว (Range of Motion) ร่วมกับการทำ เอกซเรย์ เพื่อดูว่ามีหินปูนหรือข้อเสื่อมไหม และใช้ อัลตราซาวด์ เพื่อดูความหนาของเยื่อหุ้มข้อไหล่ (Coracohumeral Ligament) ซึ่งจะหนาขึ้นอย่างชัดเจนในคนไข้กลุ่มนี้ครับ
แนวทางการรักษา: ไม่ต้องรอให้ละลายเองเสมอไป
แม้โรคนี้จะหายได้เองตามธรรมชาติ แต่คงไม่มีใครอยากทนปวดหรือแขนติดไป 2 ปีใช่ไหมครับ? หมอมีวิธีช่วยรัดขั้นตอนให้เร็วขึ้น:
การทำกายภาพบำบัด (Physical Therapy): การยืด (Stretching) คือหัวใจสำคัญ ต้องทำอย่างสม่ำเสมอและถูกวิธีเพื่อไม่ให้พังผืดเกาะหนาขึ้น
การใช้ยาลดอักเสบ: เพื่อลดปวดในระยะแรก ช่วยให้คนไข้กล้ายืดไหล่มากขึ้น
การฉีดยานำทางด้วยอัลตราซาวด์ (Ultrasound-Guided Hydrodilatation): นี่เป็นเทคนิคที่หมอแนะนำมากครับ หมอจะใช้เข็มขนาดเล็กฉีดน้ำเกลือผสมยาลดอักเสบเข้าไปในข้อไหล่เพื่อ “ดันให้ปลอกหุ้มข้อที่หดตัวขยายออก” เหมือนการเป่าลูกโป่งที่แฟบให้พองขึ้น วิธีนี้ช่วยเพิ่มพื้นที่ในข้อและลดปวดได้ทันทีหลังทำ
การผ่าตัดส่องกล้อง (Arthroscopic Capsular Release): ใช้ในกรณีที่ทำทุกทางแล้ว 1 ปียังไม่ดีขึ้น หมอจะเข้าไปเลาะพังผืดที่รัดอยู่ออก แผลเล็กนิดเดียวและกลับไปใช้งานได้เร็วครับ
พยากรณ์โรค: กลับมาปกติไหม?
ข่าวดีคือ 90% ของคนไข้ไหล่ติดจะกลับมาใช้งานได้เกือบปกติครับ แต่อาจจะมีอาการขัดๆ เหลืออยู่บ้างหากไม่หมั่นบริหารต่อเนื่อง ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวังคือ "กล้ามเนื้อรอบไหล่ลีบ" เนื่องจากการไม่ได้ใช้งานแขนข้างนั้นเป็นเวลานาน
สรุป
ไหล่ติดเป็นโรคที่ต้องใช้ "ความอดทน" และ "ความเข้าใจ" ครับ การรู้ว่าเราอยู่ในระยะไหนจะช่วยลดความกังวลได้มาก และการรักษาที่ตรงจุดโดยเฉพาะการยืดข้อไหล่และการรักษาผ่านอัลตราซาวด์ จะช่วยย่นระยะเวลา 2 ปี ให้สั้นลงเหลือเพียงไม่กี่เดือนได้ครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ไหล่ติด #FrozenShoulder #ปวดไหล่ #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ #กายภาพบำบัด #ฉีดน้ำขยายข้อไหล่ #เบาหวานกับไหล่ติด #สุขภาพผู้สูงอายุ #HealthTips
References
Millar NL, et al. (2024). Frozen Shoulder: Pathogenesis and Evidence-based Management. Nature Reviews Disease Primers. (อธิบายกลไกการเกิดพังผืดและการอักเสบที่ทำให้ข้อไหล่ติดขัดอย่างละเอียด)
Kingston K, et al. (2023). Natural History and Epidemiology of Frozen Shoulder. Journal of Orthopedic Research. (ข้อมูลสถิติระยะเวลาการดำเนินโรคและปัจจัยเสี่ยงโดยเฉพาะในกลุ่มผู้ป่วยเบาหวาน)
Rymaruk S, et al. (2022). Ultrasound-Guided Hydrodilatation for Frozen Shoulder: Long-term Outcomes.Musculoskeletal Care Journal. (งานวิจัยที่ชี้ให้เห็นประสิทธิภาพของการฉีดน้ำขยายข้อไหล่ด้วยอัลตราซาวด์)
St Angelo JM, et al. (2023). Physical Therapy Management of Adhesive Capsulitis. StatPearls Publishing. (ขั้นตอนการฝึกกายภาพบำบัดที่เหมาะสมในแต่ละระยะของโรค)
Thai Orthopedic Association (2025). Shoulder Stiffness Clinical Pathway. (แนวทางมาตรฐานการรักษาภาวะไหล่ติดในสถานพยาบาลไทย)
No comments:
Post a Comment